<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//OASIS//DTD DocBook XML V5.0//EN" "/usr/share/xml/docbook/schema/dtd/5.0/docbook.dtd" [
<!ENTITY phl SYSTEM "author.xml">
<!ENTITY legal SYSTEM "legal.xml">
<!-- urls --><!ENTITY % rfc_urls SYSTEM "rfc.urls.xml">
<!ENTITY url.rfc791 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc791.html">
  RFC791 <citetitle>Internet Protocol</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc792 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc792.html">
  RFC792 <citetitle>Internet Control Message Protocol</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc793 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc793.html">
  RFC793 <citetitle>Transmission Control Protocol</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc826 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc826.html">
  RFC826 <citetitle>Ethernet Address Resolution Protocol</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc894 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc894.html">
  RFC894 <citetitle>Standard for the transmission of IP datagrams over Ethernet networks</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc950 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc950.html">
  RFC950 <citetitle>Internet Standard Subnetting Procedure</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1042 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1042.html">
  RFC1042 <citetitle>Standard for the transmission of IP datagrams over IEEE 802 networks</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1119 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1119.html">
  RFC1119 <citetitle>Network Time Protocol (version 2) specification and implementation</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1157 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1157.html">
  RFC1157 <citetitle>Simple Network Management Protocol (SNMP)</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1191 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1191.html">
  RFC1191 <citetitle>Path MTU discovery</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1350 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1350.html">
  RFC1350 <citetitle>The TFTP Protocol (Revision 2)</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1517 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1517.html">
  RFC1517 <citetitle>Applicability Statement for the Implementation of Classless Inter-Domain Routing (CIDR)</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1518 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1518.html">
  RFC1518 <citetitle>An Architecture for IP Address Allocation with CIDR</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1519 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1519.html">
  RFC1519 <citetitle>Classless Inter-Domain Routing (CIDR): an Address Assignment and Aggregation Strategy</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1520 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1520.html">
  RFC1520 <citetitle>Exchanging Routing Information Across Provider Boundaries in the CIDR Environment</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1631 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1631.html">
  RFC1631 <citetitle>The IP Network Address Translator (NAT)</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1633 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1633.html">
  RFC1633 <citetitle>Integrated Services in the Internet Architecture: an Overview</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1661 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1661.html">
  RFC1661 <citetitle>The Point-to-Point Protocol (PPP)</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1717 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1717.html">
  RFC1717 <citetitle>The PPP Multilink Protocol (MP)</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1878 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1878.html">
  RFC1878 <citetitle>Variable Length Subnet Table For IPv4</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1918 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1918.html">
  RFC1918 <citetitle>Address Allocation for Private Internets</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1977 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1977.html">
  RFC1977 <citetitle>PPP BSD Compression Protocol</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1990 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1990.html">
  RFC1990 <citetitle>The PPP Multilink Protocol (MP)</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc2205 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc2205.html">
  RFC2205 <citetitle>Resource ReSerVation Protocol (RSVP) -- Version 1 Functional Specification</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc2328 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc2328.html">
  RFC2328 <citetitle>OSPF Version 2</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc2474 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc2474.html">
  RFC2474 <citetitle>Definition of the Differentiated Services Field (DS Field) in the IPv4 and IPv6 Headers</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc2475 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc2475.html">
  RFC2475 <citetitle>An Architecture for Differentiated Service</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc3164 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc3164.html">
  RFC3164 <citetitle>The BSD Syslog Protocol</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc3198 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc3198.html">
  RFC3198 <citetitle>Terminology for Policy-Based Management</citetitle></link>'>
<!ENTITY % inetdoc_urls SYSTEM "inetdoc.urls.xml">
<!--###################################################
                   Articles
    ################################################### --><!ENTITY url.modelisations '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/modelisation/"><citetitle>Modélisations réseau</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.modelisations.encapsulation '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/modelisation/modelisations.concept.html#modelisations.concept.encapsulation"><citetitle>Encapsulation</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.wireshark-as-user '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/wireshark-as-user/"><citetitle>Capturer le trafic réseau au niveau utilisateur avec Wireshark</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rnis '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/rnis/"><citetitle>Technologie RNIS</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.ethernet '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/ethernet/"><citetitle>Technologie Ethernet</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.pppoe '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/pppoe/"><citetitle>Modélisation d&#39;un lien WAN avec PPPoE</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.adressage.ipv4 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/adressage.ipv4/"><citetitle>Adressage IPv4</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.lan-segmentation '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/lan-segmentation/"><citetitle>Segmentation des réseaux locaux</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.inter-vlan-routing '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/inter-vlan-routing/"><citetitle>Routage Inter-VLAN</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.reseau.libre '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/reseau.libre/">
  <citetitle>Logiciel Libre &amp; Technologies Réseaux</citetitle></link>'>
<!--###################################################
                   Pas encore migré
    ################################################### --><!ENTITY url.explore '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/explore.gnulinux/">
  <citetitle>Exploration GNU/Linux</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.explore.seance.4 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/explore.gnulinux/seance.4/">
  <citetitle>Exploration GNU/Linux - Séance 4</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.explore.seance.5 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/explore.gnulinux/seance.5/">
  <citetitle>Exploration GNU/Linux - Séance 5</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.explore.seance.6 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/explore.gnulinux/seance.6/">
  <citetitle>Exploration GNU/Linux - Séance 6</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.config.interface.wlan '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/config.interface.wlan/">
  <citetitle>Configuration d&#39;une interface de réseau sans fil IEEE 802.11</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.fs '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.fs/">
  <citetitle>Systèmes de fichiers réseau</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.iscsi '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.iscsi/">
  <citetitle>Introduction au réseau de stockage iSCSI</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.nfs.abstract '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/index.html#admin.reseau.nfs">
  <citetitle>Introduction au système de fichiers réseau NFS</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.nfs '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.nfs/">
  <citetitle>Introduction au système de fichiers réseau NFS</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.nfs.synthese '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.nfs.synthese/">
  <citetitle>Introduction au système de fichiers réseau NFS</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.ldap.abstract '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/index.html#admin.reseau.ldap">
  <citetitle>Introduction au service LDAP</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.ldap '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.ldap/">
  <citetitle>Introduction au service LDAP</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.ldap.synthese '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.ldap.synthese/">
  <citetitle>Introduction au service LDAP</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.nfs4-ldap.abstract '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/index.html#admin.reseau.nfs4-ldap">
  <citetitle>NFSv4 + LDAP + autofs</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.nfs4-ldap '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.nfs4-ldap/">
  <citetitle>NFSv4 + LDAP + autofs</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.nfs4-ldap.synthese '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.nfs4-ldap.synthese/">
  <citetitle>NFSv4 + LDAP + autofs</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.nis '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.nis/">
  <citetitle>Introduction au service NIS</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.synthese-nfs3-nis '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.synthese-nfs3-nis/">
  <citetitle>Administration système en réseau : synthèse NFS v3 &amp; NIS</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.dns-dhcp '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.dns-dhcp/">
  <citetitle>Présentation services DNS &amp; DHCP</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.dns '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.dns/">
  <citetitle>Introduction au service DNS</citetitle></link>'>
<!--###################################################
                   Guides
    ################################################### --><!ENTITY url.lartc.fr '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/lartc/"><citetitle>HOWTO du routage avancé et du contrôle de trafic sous Linux</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.lartc.fr.rpdb '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/lartc/lartc.rpdb.html"><citetitle>LARTC : bases de données des politiques de routage</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.lartc.fr.netfilter '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/lartc/lartc.netfilter.html"><citetitle>LARTC : Netfilter et iproute - marquage de paquets</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.lartc.fr.tunnel.ip-ip '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/lartc/lartc.tunnel.ip-ip.html"><citetitle>LARTC : IP dans un tunnel IP</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.lartc.fr.tunnel.gre '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/lartc/lartc.tunnel.gre.html"><citetitle>LARTC : Le tunnel GRE</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.iptables-tutorial.fr '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/iptables-tutorial/"><citetitle>Tutoriel iptables</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.zebra.static '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/zebra.statique/"><citetitle>Initiation au routage, 1ère partie</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.zebra.rip '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/zebra.rip/"><citetitle>Initiation au routage, 2ème partie</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.zebra.ospf '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/zebra.ospf/"><citetitle>Initiation au routage, 3ème partie</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.vm '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/vm/"><citetitle>Virtualisation système et enseignement</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.vm.startup.sh '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/vm/vm.appendix.html#vm.appendix.startup.sh">code du script <function>startup.sh</function> de lancement d&#39;une machine virtuelle</link>'>
<!ENTITY url.linux.networking '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/linux.networking/"><citetitle>Fonctions réseau du noyau Linux</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.policyrouting '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/pdf/Policy_Routing_in_Linux_ENG.pdf"><citetitle>Policy Routing in Linux</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.proxy '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/squid-guard/"><citetitle>Proxy Squid &amp; SquidGuard</citetitle></link>'>
<!--###################################################
                   Présentations
    ################################################### --><!ENTITY url.sysadm-base-1 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/presentations/sysadm-base-1/">
  <citetitle>Introduction aux systèmes GNU/Linux - Séance 1</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.sysadm-base-2 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/presentations/sysadm-base-2/">
  <citetitle>Introduction aux systèmes GNU/Linux - Séance 2</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.sysadm-base-3 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/presentations/sysadm-base-3/">
  <citetitle>Introduction aux systèmes GNU/Linux - Séance 3</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.storage '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/presentations/stockage/"><citetitle>Stockage Réseau</citetitle></link>'>
<!--###################################################
                   Travaux pratiques
    ################################################### --><!ENTITY url.infra.tp '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/infra.tp/"><citetitle>Architecture réseau des travaux pratiques</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.infra.tp.cabling '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/infra.tp/infra.tp.interco.html#infra.tp.interco.cabling"><citetitle>Disposition des équipements dans l&#39;armoire de brassage</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.config.interface.lan '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/config.interface.lan/"><citetitle>Configuration d&#39;une interface de réseau local</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.config.interface.lan.proc '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/config.interface.lan/config.interface.lan.procfs.html#change_proc"><citetitle>Configuration d&#39;une interface de réseau local : activation du routage</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.intro.analyse '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/intro.analyse/"><citetitle>Introduction à l&#39;analyse réseau avec Wireshark</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.interco '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/formations/m1/"><citetitle>Interconnexion de réseaux locaux et étendus</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.interco.kernel '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.kernel.q/"><citetitle>Configuration des fonctions réseau &amp; compilation du noyau Linux</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.interco.kernel.answers "http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.kernel.qa/">
<!ENTITY url.interco.rawip '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.rawip.q/"><citetitle>Configuration d&#39;une interface RNIS en mode rawip</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.interco.rawip.answers "http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.rawip.qa/">
<!ENTITY url.interco.ppp '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.ppp.q/"><citetitle>Topologie Hub &amp; Spoke avec le protocole PPP</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.interco.ppp.answers "http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.ppp.qa/">
<!ENTITY url.interco.netfilter '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.netfilter.q/"><citetitle>Filtrage réseau avec netfilter/iptables</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.interco.netfilter.answers "http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.netfilter.qa/">
<!ENTITY url.interco.inter-vlan '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.inter-vlan.qa/"><citetitle>Routage inter-VLAN</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.interco.ospf '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.ospf.q/"><citetitle>Routage dynamique avec OSPF</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.interco.ospf.answers "http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.ospf.qa/">
<!ENTITY url.interco.ospf.default "http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.ospf.qa/interco.ospf.default-information.html">
<!ENTITY url.interco.cs '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.cs/"><citetitle>Étude de cas de synthèse sur l&#39;interconnexion LAN/WAN</citetitle></link>'>
<!--###################################################
                   Dev
    ################################################### --><!ENTITY url.socket-c '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/dev/socket-c/"><citetitle>Initiation au développement C sur les sockets</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.socket-c.udp-client '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/dev/socket-c/socket-c.udp.client.html#socket-c.udp.client.source"><citetitle>Code du programme udp-client.c</citetitle></link>'>
<!--###################################################
                   Externes
    ################################################### --><!ENTITY url.802.3 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://standards.ieee.org/about/get/802/802.3.html"><citetitle>IEEE 802.3™: ETHERNET</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.ethernet.types '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.iana.org/assignments/ethernet-numbers"><citetitle>ETHER TYPES</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.ieee.macaddr '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://standards.ieee.org/develop/regauth/tut/macgrp.pdf"><citetitle>Standard Group MAC Addresses: A Tutorial Guide</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.ieee.eui64 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://standards.ieee.org/develop/regauth/tut/eui64.pdf"><citetitle>Guidelines for 64-bit Global Identifier (EUI-64™) Registration Authority</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.nat-howto '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.netfilter.org/documentation/HOWTO/fr/NAT-HOWTO.html"><citetitle>Guide Pratique du NAT</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.packet.filtering.howto '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.netfilter.org/documentation/HOWTO/fr/packet-filtering-HOWTO.html"><citetitle>Guide Pratique du Filtrage de Paquets</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.debian-reference '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.debian.org/doc/manuals/debian-reference/"><citetitle>Manuel de référence Debian</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.debian-reference.kernel '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.debian.org/doc/manuals/debian-reference/ch09.fr.html#_the_kernel"><citetitle>Manuel de référence Debian : le noyau</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.debian-reference.networking '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.debian.org/doc/manuals/debian-reference/ch05.fr.html"><citetitle>Manuel de référence Debian : configuration du réseau</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.understanding.ipv4 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/pdf/501302.pdf">
	<citetitle>Comprendre l&#39;adressage IP</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.iana '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.iana.org/">
	<citetitle>Internet Assigned Numbers Authority</citetitle></link>'>
]>
<article xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4" xml:lang="fr">
<info>
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Adressage IPv4</title>
  <authorgroup xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
<author xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <personname xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <firstname xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Philippe</firstname><surname xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Latu</surname>
  </personname>
  <affiliation xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <shortaffil xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">inetdoc.net</shortaffil>
    <jobtitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Enseignant - Chargé de mission Systèmes &amp; Réseaux</jobtitle>
    <orgname xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IUT - Université Toulouse III - Paul Sabatier</orgname>
    <address xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><email xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">philippe.latu(at)inetdoc.net</email></address>
  </affiliation>
</author>
</authorgroup>

  <abstract xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le système d'adressage défini avec le protocole réseau du
    modèle TCP/IP est incontournable dans la mise en œuvre des réseaux
    actuels. L'objet de cet article est de décrire succinctement le
    fonctionnement et les possibilités de l'adressage
    <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym>.</para>
  </abstract>
  <keywordset xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">GNU</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Linux</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">address</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">adressage</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">exercices</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">inet</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ip</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">interdomaine</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">internet</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">internetworking</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">nat</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">network</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">rfc950</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">rfc1918</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">rfc1631</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">subnetting</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">cidr</keyword>
  </keywordset>
</info>

<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.meta">
  <title xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Copyright et Licence</title>

<literallayout xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="monospaced">Copyright (c) 2000,2012 Philippe Latu.
Permission is granted to copy, distribute and/or modify this document under the
terms of the GNU Free Documentation License, Version 1.3 or any later version
published by the Free Software Foundation; with no Invariant Sections, no
Front-Cover Texts, and no Back-Cover Texts. A copy of the license is included
in the section entitled "GNU Free Documentation License".</literallayout>

<literallayout xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="monospaced">Copyright (c) 2000,2012 Philippe Latu.
Permission est accordée de copier, distribuer et/ou modifier ce document selon
les termes de la Licence de Documentation Libre GNU (GNU Free Documentation
License), version 1.3 ou toute version ultérieure publiée par la Free Software
Foundation ; sans Sections Invariables ; sans Texte de Première de Couverture,
et sans Texte de Quatrième de Couverture. Une copie de la présente Licence est
incluse dans la section intitulée « Licence de Documentation Libre GNU ».</literallayout>

  <sect2 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.meta.print">
    <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Méta-information</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Cet article est écrit avec <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.docbook.org"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">DocBook</citetitle></link> XML
  sur un système <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.debian.org"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Debian
  GNU/Linux</citetitle></link>. Il est disponible en version imprimable au
  format PDF : <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.inetdoc.net/pdf/adressage.ipv4.pdf"><literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">adressage.ipv4.pdf</literal></link>.</para>
  </sect2>

  <sect2 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.meta.convtypo">
    <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Conventions typographiques</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Tous les exemples d'exécution des commandes sont précédés d'une invite
  utilisateur ou <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">prompt</wordasword> spécifique au niveau des
  droits utilisateurs nécessaires sur le système.</para>

  <itemizedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Toute commande précédée de l'invite <prompt xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">$</prompt> ne nécessite
    aucun privilège particulier et peut être utilisée au niveau utilisateur
    simple.</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Toute commande précédée de l'invite <prompt xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">#</prompt> nécessite les
    privilèges du super utilisateur.</para>
    </listitem>
  </itemizedlist>
  </sect2>
</sect1>

<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.layer3">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le protocole IP de la couche Réseau</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le rôle fondamental de la couche réseau (niveau 3 du <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="adressage.ipv4.modelisations">modèle <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">OSI</acronym></link>)
  est de déterminer la <emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">route</emphasis> que doivent emprunter les
  paquets. Cette fonction de recherche de chemin nécessite une identification
  de tous les hôtes connectés au réseau. De la même façon que l'on repère
  l'adresse postale d'un bâtiment à partir de la ville, la rue et un numéro
  dans cette rue, on identifie un hôte réseau par une
  <emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">adresse</emphasis> qui englobe les mêmes informations.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le modèle <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">TCP/IP</acronym> utilise un système particulier
  d'adressage qui porte le nom de la couche réseau de ce modèle :
  <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">l'adressage IP</citetitle>. Le but de cet article est de présenter
  le fonctionnement de cet adressage dans sa version la plus utilisée 
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IPv4</acronym>.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">De façon très académique, on débute avec le <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="adressage.ipv4.format">format des adresses
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym></link>. On définit ensuite les <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="adressage.ipv4.class">classes d'adresses <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym></link>,
  le premier mode de découpage de l'espace d'adressage. Comme ce mode de
  découpage ne convenait pas du tout au développement de l'Internet, on passe
  en revue la chronologie des améliorations apportées depuis 1980 : <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="adressage.ipv4.subnet">les sous-réseaux ou
  <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">subnetting</wordasword></link>, <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="adressage.ipv4.nat">la traduction d'adresses ou <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Native
  Address Translation</wordasword></link> (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">NAT</acronym>) et enfin
  <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="adressage.ipv4.cidr">le routage interdomaine sans
  classe</link>.</para>
</sect1>

<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.format">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le format des adresses IP</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Les adresses <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> sont composées de 4 octets. Par
  convention, on note ces adresses sous forme de 4 nombres décimaux de 0 à 255
  séparés par des points.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">L'originalité de ce format d'adressage réside dans l'association de
  l'identification du réseau avec l'identification de l'hôte.</para>

  <itemizedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La partie réseau est commune à l'ensemble des hôtes d'un même
    réseau,</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La partie hôte est unique à l'intérieur d'un même réseau.</para>
  </listitem>
  </itemizedlist>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Prenons un exemple d'adresse <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> pour en identifier
  les différentes parties :</para>

<table xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.format.example" pgwide="1" frame="all">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Exemple : adresse IP <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.1</systemitem></title>
  <tgroup xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" cols="2" align="left" colsep="1" rowsep="1">
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="1" colwidth="1*"/>
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="2" colwidth="1*"/>
  <thead xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Adresse complète</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.  1.  1</systemitem></entry>
    </row>
  </thead>
  <tbody xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Masque de réseau</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.255.  0</systemitem></entry>
    </row>
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Partie réseau</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.  1.</systemitem></entry>
    </row>
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Partie hôte</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">              1</systemitem></entry>
    </row>
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Adresse Réseau</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.  1.  0</systemitem></entry>
    </row>
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Adresse de diffusion</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.  1.255</systemitem></entry>
    </row>
  </tbody>
  </tgroup>
</table>

  <variablelist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.format.mask">
    <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le masque de réseau</term>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le masque de réseau sert à séparer les parties réseau et hôte d'une
    adresse. On retrouve l'adresse du réseau en effectuant un ET logique bit à
    bit entre une adresse complète et le masque de réseau.</para>
    </listitem>
    </varlistentry>
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.format.broadcast">
    <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">L'adresse de diffusion</term>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Chaque réseau possède une adresse particulière dite de
    <emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">diffusion</emphasis>. Tous les paquets avec cette adresse de
    destination sont traités par tous les hôtes du réseau local. Certaines
    informations telles que les annonces de service ou les messages d'alerte
    sont utiles à l'ensemble des hôtes du réseau.</para>
    </listitem>
    </varlistentry>
  </variablelist>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Voici le même exemple obtenu avec l'affichage de la configuration des
  interfaces réseau d'un hôte avec un système GNU/Linux :</para>

<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80"># ifconfig
eth0      Lien encap:Ethernet  HWaddr 00:04:75:FD:13:CD
          inet adr:192.168.1.1<co xml:id="eth0.ipv4addr"/>  Bcast:192.168.1.255<co xml:id="eth0.broadcast"/>  Masque:255.255.255.0<co xml:id="eth0.mask"/>
          adr inet6: fe80::204:75ff:fefd:13cd/64 Scope:Lien
          UP BROADCAST MULTICAST  MTU:1500  Metric:1
          RX packets:0 errors:0 dropped:0 overruns:0 frame:0
          TX packets:158 errors:0 dropped:0 overruns:0 carrier:158
          collisions:0 lg file transmission:1000
          RX bytes:0 (0.0 b)  TX bytes:9558 (9.3 KiB)
          Interruption:5 Adresse de base:0xe800

lo        Lien encap:Boucle locale
          inet adr:127.0.0.1  Masque:255.0.0.0<co xml:id="lo.ipv4addr"/>
          adr inet6: ::1/128 Scope:Hôte
          UP LOOPBACK RUNNING  MTU:16436  Metric:1
          RX packets:4649 errors:0 dropped:0 overruns:0 frame:0
          TX packets:4649 errors:0 dropped:0 overruns:0 carrier:0
          collisions:0 lg file transmission:0
          RX bytes:1728470 (1.6 MiB)  TX bytes:1728470 (1.6 MiB)
</screen>

  <calloutlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <callout arearefs="eth0.ipv4addr">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Les informations qui nous intéressent sont placées sur cette ligne.
    L'adresse <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.1</systemitem> est
    l'adresse <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> affectée à l'interface Ethernet
    <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">eth0</systemitem>.</para>
    </callout>
    <callout arearefs="eth0.broadcast">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">L'adresse de diffusion est <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.255</systemitem> compte tenu du masque
    réseau.</para>
    </callout>
    <callout arearefs="eth0.mask">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le masque réseau à pour valeur : <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.255.0</systemitem>.</para>
    </callout>
    <callout arearefs="lo.ipv4addr">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">L'interface de boucle locale <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">lo</systemitem> joue un rôle
    très particulier. Elle est utilisée pour les communications réseau entre
    les processus locaux exécutés sur le système. Ces communications ne
    nécessitant aucun «contact» avec l'extérieur, aucune interface réseau
    physique ne doit être sollicitée.</para>
    </callout>
  </calloutlist>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Pour plus d'informations voir <xref xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="adressage.ipv4.config.interface.lan"/>.</para>
</sect1>

<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.class">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Les classes d'adresses</title>
  
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">À l'origine, plusieurs groupes d'adresses ont été définis dans le but
  d'optimiser le cheminement (ou le <emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">routage</emphasis>) des paquets
  entre les différents réseaux. Ces groupes ont été baptisés <emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">classes
  d'adresses IP</emphasis>. Ces classes correspondent à des regroupements en
  réseaux de même taille. Les réseaux de la même classe ont le même nombre
  d'hôtes maximum.</para>

  <mediaobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.classes.diagram">
    <imageobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" role="fo">
    <imagedata format="PNG" fileref="images/classes-adresses-ipv4.png" width="9cm" scalefit="1"/>
    </imageobject>
    <imageobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" role="html">
    <imagedata format="PNG" fileref="images/classes-adresses-ipv4.png" width="480px" scalefit="1"/>
    </imageobject>
    <textobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Classes d'adresses IPv4</phrase>
    </textobject>
  </mediaobject>

  <variablelist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="a.class">
    <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Classe A</term>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le premier octet a une valeur comprise entre 1 et 126 ; soit un bit
    de poids fort égal à <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">0</literal>. Ce premier octet désigne le
    numéro de réseau et les 3 autres correspondent à l'adresse de
    l'hôte.</para>
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">L'adresse réseau <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">127.0.0.0</systemitem>
    est réservée pour les communications en boucle locale.</para>
    </listitem>
    </varlistentry>
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="b.class">
    <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Classe B</term>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le premier octet a une valeur comprise entre 128 et 191 ; soit 2 bits
    de poids fort égaux à <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10</literal>. Les 2 premiers octets
    désignent le numéro de réseau et les 2 autres correspondent à l'adresse de
    l'hôte.</para>
    </listitem>
    </varlistentry>
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="c.class">
    <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Classe C</term>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le premier octet a une valeur comprise entre 192 et 223 ; soit 3 bits
    de poids fort égaux à <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">110</literal>. Les 3 premiers octets
    désignent le numéro de réseau et le dernier correspond à l'adresse de
    l'hôte.</para>
    </listitem>
    </varlistentry>
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="d.class">
    <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Classe D</term>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le premier octet a une valeur comprise entre 224 et 239 ; soit 3 bits
    de poids fort égux à <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">111</literal>. Il s'agit d'une zone
    d'adresses dédiées aux services de multidiffusion vers des groupes d'hôtes
    (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">host groups</wordasword>).</para>
    </listitem>
    </varlistentry>
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="e.class">
    <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Classe E</term>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le premier octet a une valeur comprise entre 240 et 255. Il s'agit d'une zone
    d'adresses réservées aux expérimentations. Ces adresses ne doivent pas être
    utilisées pour adresser des hôtes ou des groupes d'hôtes.</para>
    </listitem>
    </varlistentry>
  </variablelist>

<table xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.class.space" pgwide="1" frame="all" cellpadding="0.5em">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Espace d'adressage</title>
  <tgroup xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" cols="5" align="right" colsep="1" rowsep="1">
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="1" colwidth="1*"/>
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="2" colwidth="2*"/>
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="3" colwidth="3*"/>
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="4" colwidth="2*"/>
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="5" colwidth="2*"/>
    <thead xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
        <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Classe</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Masque réseau</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Adresses réseau</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Nombre de réseaux</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Nombre d'hôtes par réseau</entry>
      </row>
    </thead>
    <tbody xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">A</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">255.0.0.0</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">1.0.0.0 - 126.255.255.255</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">126</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">16777214</entry>
      </row>
      <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">B</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">255.255.0.0</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">128.0.0.0 - 191.255.255.255</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">16384</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">65534</entry>
      </row>
      <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">C</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">255.255.255.0</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">192.0.0.0 - 223.255.255.255</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">2097152</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">254</entry>
      </row>
      <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">D</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">240.0.0.0</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">224.0.0.0 - 239.255.255.255</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">adresses uniques</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">adresses uniques</entry>
      </row>
    </tbody>
  </tgroup>
</table>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le tableau ci-dessus montre que la distribution de l'espace d'adressage
  est mal répartie. On ne dispose pas de classe intermédiaire entre A et B
  alors que l'écart entre les valeurs du nombre d'hôte par réseau est
  énorme. La répartition en pourcentages de l'espace total d'adressage
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> est :</para>

  <itemizedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Classes A - 50%</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Classes B - 25%</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Classes C - 12.5%</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Classes D - 12.5%</para>
    </listitem>
  </itemizedlist>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">À cette mauvaise distribution de l'espace d'adressage, il faut
  ajouter les nombreuses critiques sur la façon dont les attributions de
  classes <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> ont été gérées dans les premières années de
  l'Internet. Comme les classes ont souvent été attribuées sur demande sans
  corrélation avec les besoins effectifs, on parle d'un grand
  «gaspillage».</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Au cours des années, plusieurs générations de solutions ont été
  apportées pour tenter de compenser les problèmes de distribution de l'espace
  d'adressage. Les sections suivantes présentent ces solutions dans l'ordre
  chronologique.</para>
</sect1>

<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.subnet">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le découpage d'une classe en sous-réseaux</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Pour compenser les problèmes de distribution de l'espace d'adressage
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym>, la première solution utilisée a consisté à découper
  une classe d'adresses <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> A, B ou C en sous-réseaux. Cette
  technique appelée <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">subnetting</wordasword> a été formalisée en
  1985 avec le document <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="rfc950">RFC950</link>.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Si cette technique est ancienne, elle n'en est pas moins efficace face
  aux problèmes d'exploitation des réseaux contemporains. Il ne faut jamais
  oublier que le découpage en réseaux ou sous-réseaux permet de cloisonner les
  domaines de diffusion. Les avantages de ce cloisonnement de la diffusion
  réseau sont multiples.</para>

  <itemizedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Au quotidien, on évite l'engorgement des liens en limitant
    géographiquement les annonces de services faites par les serveurs de
    fichiers. Les services <trademark xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Micro$oft</trademark> basés sur netBT
    sont particulièrement gourmands en diffusion réseau. En effet, bon nombre
    de tâches transparentes pour les utilisateurs supposent que les services
    travaillent à partir d'annonces générales sur le réseau. Sans ces annonces
    par diffusion, l'utilisateur doit désigner explicitement le service à
    utiliser. Le service d'impression est un bon exemple.</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Il existe quantité de vers et|ou virus dont les mécanismes de
    propagation se basent sur une reconnaissance des cibles par diffusion. Le
    ver <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Sasser</citetitle> en est un exemple caractéristique. En
    segmentant un réseau en plusieurs domaines de diffusion, on limite
    naturellement la propagation de code malveillant. Le
    <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">subnetting</wordasword> devient alors un élément de la panoplie
    des outils de sécurité.</para>
    </listitem>
  </itemizedlist>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Pour illustrer le fonctionnement du découpage en sous-réseaux, on
  utilise un exemple pratique. On reprend l'exemple de la classe C <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.0</systemitem> dont le masque réseau est par
  définition <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.255.0</systemitem>. Sans
  découpage, le nombre d'hôtes maximum de ce réseau est de 254. Considérant
  qu'un domaine de diffusion unique pour 254 hôtes est trop important, on
  choisit de diviser l'espace d'adressage de cette adresse de classe C. On
  <emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">réserve</emphasis> 3 bits supplémentaires du 4ème octet en
  complétant le masque réseau. De cette façon on augmente la partie réseau de
  l'adresse <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> et on diminue la partie hôte.</para> 

  <mediaobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.sous-reseaux">
    <imageobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" role="fo">
    <imagedata format="PNG" fileref="images/sous-reseaux-ipv4.png" width="9cm" scalefit="1"/>
    </imageobject>
    <imageobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" role="html">
    <imagedata format="PNG" fileref="images/sous-reseaux-ipv4.png" width="480px" scalefit="1"/>
    </imageobject>
    <textobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Découpage en sous-réseaux d'une adresse de classe C avec un
    masque étendu à 3 bits supplémentaires</phrase>
    </textobject>
  </mediaobject>

<table xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.subnet.example" pgwide="1" frame="all">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">adresse <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.0</systemitem> avec
  <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">subnetting</wordasword> sur 3 bits</title>
  <tgroup xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" cols="4" align="left" colsep="1" rowsep="1">
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="1" colwidth="1*"/>
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="2" colwidth="1*"/>
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="3" colwidth="2*"/>
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="4" colwidth="1*"/>
  <thead xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Adresse réseau</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.  1.  0</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Plage d'adresses utilisables</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Adresse de diffusion</entry>
    </row>
  </thead>
  <tbody xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Masque de réseau</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.255.224</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"> </entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"> </entry>
    </row>
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Sous-réseau 0</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.  1.  0</systemitem>
      </entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.  1</systemitem> - <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1. 30</systemitem>
      </entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1. 31</systemitem>
      </entry>
    </row>
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Sous-réseau 1</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.  1. 32</systemitem>
      </entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1. 33</systemitem> - <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1. 62</systemitem>
      </entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1. 63</systemitem>
      </entry>
    </row>
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Sous-réseau 2</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.  1. 64</systemitem>
      </entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1. 65</systemitem> - <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1. 94</systemitem>
      </entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1. 95</systemitem>
      </entry>
    </row>
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Sous-réseau 3</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.  1. 96</systemitem>
      </entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1. 97</systemitem> - <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.126</systemitem>
      </entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.127</systemitem>
      </entry>
    </row>
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Sous-réseau 4</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.  1.128</systemitem>
      </entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.129</systemitem> - <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.158</systemitem>
      </entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.159</systemitem>
      </entry>
    </row>
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Sous-réseau 5</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.  1.160</systemitem>
      </entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.161</systemitem> - <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.190</systemitem>
      </entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.191</systemitem>
      </entry>
    </row>
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Sous-réseau 6</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.  1.192</systemitem>
      </entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.193</systemitem> - <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.222</systemitem>
      </entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.223</systemitem>
      </entry>
    </row>
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Sous-réseau 7</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.  1.224</systemitem>
      </entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.225</systemitem> - <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.254</systemitem>
      </entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.255</systemitem>
      </entry>
    </row>
  </tbody>
  </tgroup>
</table>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Selon les termes du document <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="rfc950">RFC950</link>, les
  sous-réseaux dont les bits de masque sont tous à 0 ou tous à 1 ne devaient
  pas être utilisés pour éviter les erreurs d'interprétation par les protocoles
  de routage dits <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">classful</wordasword> comme
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">RIPv1</acronym>. En effet, ces protocoles de routages de «première
  génération» ne véhiculaient aucune information sur le masque sachant que
  celui-ci était déterminé à partir de l'octet le plus à gauche. Dans notre
  exemple ci-dessus, il y avait confusion aux niveaux de l'adresse de réseau et
  de diffusion.</para>

  <itemizedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">L'adresse du sous-réseau <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.0</systemitem> peut être considérée comme
    l'adresse réseau de 2 réseaux différents : celui avec le masque de
    classe C (<systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.255.0</systemitem>) et
    celui avec le masque complet après découpage en sous-réseaux (<systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.255.224</systemitem>).</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">De la même façon, l'adresse de diffusion <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.255</systemitem> est la même pour 2 réseaux
    différents : <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.1.0</systemitem> ou
    <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.100.224</systemitem>.</para>
    </listitem>
  </itemizedlist>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Depuis la publication du document <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="rfc950">RFC950</link>,
  en 1985, les protocoles de routage qui servent à échanger les tables
  d'adresses de réseaux connectés entre routeurs ont évolué. Tous les
  protocoles contemporains sont conformes aux règles de routage interdomaine
  sans classe (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">CIDR</acronym>). Les protocoles tels que
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">RIPv2</acronym>, <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">OSPF</acronym> et <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">BGP</acronym>
  intègrent le traitement des masques de sous-réseaux. Ils peuvent même
  regrouper ces sous-réseaux pour optimiser le nombre des entrées des tables de
  routage. Pour appuyer cet argument, le document <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="rfc1878">RFC1878</link> de 1995 spécifie clairement que la pratique
  d'exclusion des sous-réseaux <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">all-zeros</wordasword> et
  <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">all-ones</wordasword> est obsolète.</para>
</sect1>

<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.cidr">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le routage interdomaine sans classe</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le routage interdomaine sans classe ou <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Classless
  Inter-Domain Routing</wordasword> (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">CIDR</acronym>
  <footnote xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">L'acronyme <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">CIDR</acronym> se prononce comme le «cidre» en
  anglais : <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">cider</wordasword>.</para>
  </footnote>) a été discuté
  par l'<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IETF</acronym> à partir de 1992. Certaines projections de
  croissance de l'Internet prévoyaient une saturation complète de l'espace
  d'adressage <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> pour 1994 ou 1995.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">L'utilisation de cette technique a débuté en 1994 après la publication
  de 4 documents <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">RFC</acronym> : <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="rfc1517">RFC1517</link>, <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="rfc1518">RFC1518</link>,
  <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="rfc1519">RFC1519</link> et <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="rfc1520">RFC1520</link>.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le principale proposition du document <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="rfc1519">RFC1519</link> publié en Septembre 1993 était de
  s'affranchir de la notion de classe en s'appuyant sur la notion de masque
  réseau dont l'utilisation était déjà très répandue à l'époque.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le document <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="rfc1519">RFC1519</link> permet aux
  administrateurs réseau d'aller au delà du simple
  <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">subnetting</wordasword> en donnant la capacité de faire du
  <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">supernetting</wordasword>. En utilisant n'importe quel masque de
  sous-réseau ou masque de super-réseau possible, on ne se limite plus aux
  masques classiques des classes : <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.0.0.0</systemitem>, <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.0.0</systemitem> et <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.255.0</systemitem>. Cette technique de
  <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">supernetting</wordasword> associée au masque réseau de longueur
  variable (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Variable Length Subnet Mask</wordasword> ou
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">VLSM</acronym>) a résolu les problèmes d'attribution de l'espace
  d'adressage <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IPv4</acronym> et d'accroissement des tables de routage
  de l'Internet.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le problème d'attribution de l'espace d'adressage
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IPv4</acronym> a été diminué parce que l'<xref xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="iana"/> n'a
  plus été contraint au déploiement d'espaces adresses «pleins»
  (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">classful</wordasword>). Au lieu d'avoir la moitié de l'espace
  d'adressage <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IPv4</acronym> réservé pour les gros réseaux massifs de
  classe A, cet espace a été découpé en tranches de plus petites tailles, plus
  faciles à utiliser. Le routage interdomaine sans classe
  (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">CIDR</acronym>), associé à la traduction d'adresses de réseau
  (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">NAT</acronym>, document <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="rfc1631">RFC1631</link> de
  1994), a permis au protocole <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IPv4</acronym> de survivre bien au delà
  de la limite annoncée.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le problème des tailles de table de routage a été également résolu à
  l'aide des techniques <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">CIDR</acronym> et <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">VLSM</acronym>. Le
  <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">supernetting</wordasword> fournit aux administrateurs un masque
  unique pour représenter des réseaux multiples en une seule entrée de table de
  routage.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Par exemple, un fournisseur d'accès Internet (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">FAI</acronym>) à
  qui on a assigné le réseau <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">94.20.0.0/16</systemitem>, peut attribuer des sous-réseaux
  à ses clients (<systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">94.20.1.0/24</systemitem> à la
  société A, <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">94.20.2.0/24</systemitem> à la
  société B, etc.) et publier l'adresse <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">94.20.0.0/16</systemitem> dans les tables de routage pour
  représenter tous ses réseaux.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La technique de masque réseau de longueur variable
  (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">VLSM</acronym>) permet à un client de n'acquérir que la moitié de
  cet espace ; par exemple le réseau <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">94.20.0.0/23</systemitem> attribue la plage d'adresses
  allant de <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">94.20.0.0</systemitem> à <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">94.20.127.0</systemitem>. La plage <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">94.20.128.0</systemitem> - <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">94.20.254.0</systemitem> peut être vendue à une autre
  société.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La capacité de synthétiser (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">summarize</wordasword>) de
  multiples sous-réseaux en une adresse et un masque de super réseau réduit
  significativement les tailles des tables de routage. Bien que ces tailles de
  tables augmentent encore, les capacités (mémoire et traitement) des
  équipements d'interconnexion modernes sont largement suffisantes pour gérer
  cette croissance.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le fait de réduire le nombre de bits à 1 du masque réseau permet
  d'optimiser le nombre des entrées dans une table de routage. Même si cette
  utilisation du routage interdomaine sans classe dépasse le cadre de ce
  document, voici un exemple simplifié qui permet de regrouper les 4 réseaux de
  la liste ci-dessous en une seule entrée avec un masque réseau réduit.</para>

  <simplelist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" type="vert" columns="1">
  <member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">172.16.12.0/24</systemitem> <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10101100.00010000.000011 00. 00000000</literal></member>
  <member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">172.16.13.0/24</systemitem> <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10101100.00010000.000011 01. 00000000</literal></member>
  <member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">172.16.14.0/24</systemitem> <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10101100.00010000.000011 10. 00000000</literal></member>
  <member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">172.16.15.0/24</systemitem> <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10101100.00010000.000011 11. 00000000</literal></member>
  </simplelist>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La technique du <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">supernetting</wordasword> est basée sur
  l'identification des bits communs à toutes les adresses de réseau à
  synthétiser. Dans la liste des 4 réseaux ci-dessus les 22 premiers bits ne
  varient pas. L'adresse de réseau qui «synthétise» ces 4 entrées est
  donc :</para>

<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">Address:   172.16.12.0          10101100.00010000.000011 00.00000000
Netmask:   255.255.252.0 = 22   11111111.11111111.111111 00.00000000</screen>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La technique <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">VLSM</acronym> n'est pas seulement utile aux
  principaux fournisseurs d'accès Internet (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Internet Service
  Provider</wordasword> ou <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ISP</acronym>). Un administrateur possédant
  plus d'un sous-réseau peut utiliser cette technique pour utiliser son espace
  assigné plus efficacement. Considérons l'exemple ci-dessous :</para>

  <mediaobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.cidr.example.diagram">
    <imageobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" role="fo">
    <imagedata format="PNG" fileref="images/exemple-vlsm.png" width="9cm" scalefit="1"/>
    </imageobject>
    <imageobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" role="html">
    <imagedata format="PNG" fileref="images/exemple-vlsm.png" width="480px" scalefit="1"/>
    </imageobject>
    <textobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Classes d'adresses IPv4</phrase>
    </textobject>
  </mediaobject>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le fournisseur d'accès a attribué le réseau <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.0</systemitem> avec le masque <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.255.128</systemitem> ; soit l'adresse réseau
  <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.0/25</systemitem>. On dispose donc de
  la moitié du réseau <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.0/24</systemitem>.
  Suivant les contraintes issues du graphique ci-dessus, on peut découper ce
  réseau de la façon suivante :</para>

<table xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.cidr.example" pgwide="1" frame="all">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">adresse <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.0</systemitem> avec
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">VLSM</acronym></title>
  <tgroup xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" cols="6" align="left" colsep="1" rowsep="1">
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="1" colwidth="1*"/>
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="2" colwidth="2*"/>
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="3" colwidth="1*"/>
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="4" colwidth="2*"/>
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="5" colwidth="4*"/>
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="6" colwidth="1*"/>
  <thead xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Nom</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Sous-réseau</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Notation CIDR</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Masque</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Plage d'adresses</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Nombre d'hôtes</entry>
    </row>
  </thead>
  <tbody xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Liaison <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ISP1</acronym></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.0</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">/30</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.255.252</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.1</systemitem> -
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.2</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">2</entry>
    </row>
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Liaison <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ISP2</acronym></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.4</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">/30</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.255.252</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.5</systemitem> -
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.6</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">2</entry>
    </row>
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Services Internet</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.16</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">/28</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.255.240</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.17</systemitem> -
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.30</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">14</entry>
    </row>
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Administration</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.32</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">/27</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.255.224</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.33</systemitem> -
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.62</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">30</entry>
    </row>
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Ingénierie</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.64</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">/27</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.255.224</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.65</systemitem> -
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.94</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">30</entry>
    </row>
    <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Fabrication</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.96</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">/27</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.255.224</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.97</systemitem> -
      <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.126</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">30</entry>
    </row>
  </tbody>
  </tgroup>
</table>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">On note que le nombre maximum d'adresses d'hôtes disponibles correspond
  à l'espace d'adressage du sous-réseau moins deux. C'est parce que la première
  adresse désigne le réseau et que la dernière est l'adresse spéciale de
  diffusion vers tous les hôtes du sous-réseau. Lorsque l'on planifie les
  espaces d'adressage <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">VLSM</acronym>, il est préférable de doubler le
  nombre d'adresses disponibles de chaque sous-réseau pour prévoir les
  évolutions futures.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Pour s'affranchir des masques des classes d'adresses IP, une nouvelle
  notation a été introduite. Elle consiste à noter le nombre de bits à 1 du
  masque après le caractère '/' à la suite de l'adresse.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">En reprenant l'exemple précédent de découpage d'une adresse de classe C
  en sous-réseaux, on peut noter le troisième sous-réseau sous la forme :
  <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">120.1.50.32/27</systemitem>.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La notation <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">/27</literal> correspond à 27 bits de masque
  réseau à 1 ; soit un masque complet de <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.255.224</systemitem>.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Les techniques de routage interdomaine sans classe
  (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">CIDR</acronym>) et de masque réseau de longueur variable
  (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">VLSM</acronym>) n'ont pas seulement sauvé l'Internet
  (temporairement) de la catastrophe ; elles sont aussi un outil très
  utile pour l'optimisation de l'utilisation de l'espace d'adressage
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IPv4</acronym>.</para>
</sect1>

<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.exemple">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Un exemple pratique</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Pour configurer l'interface d'un hôte qui doit se connecter à un réseau
  existant, on nous donne l'adresse <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">172.16.19.40/21</systemitem> :</para>

<qandaset xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" defaultlabel="qanda">
  <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quel est le masque réseau de cette adresse ?
  </para>
  </question>
  <answer xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La notation condensée <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">/21</literal> indique que le la partie
  réseau de l'adresse occupe 21 bits. On décompose ces 21 bits en 8 bits . 8
  bits . 5 bits ; ce qui donne : <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.248.0</systemitem>.
  </para>
  </answer>
  </qandaentry>
  <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Combien de bits ont été réservés pour les sous-réseaux privés ?
  </para>
  </question>
  <answer xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La valeur du premier octet de l'adresse étant comprise entre 128 et
  192, il s'agit d'une adresse de classe B. Le masque réseau d'une classe B
  étant <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.0.0</systemitem>, 5 bits ont été
  réservés sur le troisième octet pour constituer des sous-réseaux.
  </para>
  </answer>
  </qandaentry>
  <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Combien de sous-réseaux privés sont disponibles ?
  </para>
  </question>
  <answer xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le nombre de valeurs codées sur 5 bits est de 2^5 soit 32. Suivant la
  génération du protocole de routage utilisé, on applique deux règles
  différentes.</para>
  <itemizedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Historiquement, on devait exclure le premier
    (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">all-zeros</wordasword>) et le dernier
    (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">all-ones</wordasword>) sous-réseau conformément au document
    <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="rfc950">RFC950</link> de 1985. Cette règle suppose que les
    protocoles de routage utilisent uniquement la classe du réseau routé sans
    tenir compte de son masque et donc de sa longueur variable.</para>
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Dans ce cas, le nombre de sous-réseaux utilisables est 30.</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Dans les réseaux contemporains, on peut retenir l'ensemble des
    sous-réseaux sachant que les protocoles de routage véhiculent les masques
    de longueurs variables dans chaque entrée de table de routage. Cette règle
    est applicable depuis la publication des documents standard relatifs au
    routage interdomaine sans classe (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">CIDR</wordasword>) notamment
    le <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="rfc1878">RFC1878</link> de 1995.</para>
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Dans ce cas, le nombre de sous-réseaux utilisables est 32.</para>
    </listitem>
  </itemizedlist>
  </answer>
  </qandaentry>
  <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Combien d'hôtes peut contenir chaque sous-réseau ?
  </para>
  </question>
  <answer xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Les adresses des hôtes sont codées sur les bits à 0 du masque réseau.
  Avec le masque <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">/21</literal>, il reste : 32 - 21 = 11 bits.
  Le nombre de valeurs codées sur 11 bits est de 2^11 soit 2048.
  Chaque sous-réseau peut contenir 2046 hôtes.
  On a retiré la valeur 0 puisqu'elle sert à identifier l'adresse du réseau 
  et non celle d'un hôte ainsi que la valeur avec les 11 bits à 1 qui sert
  à la diffusion sur le sous-réseau.
  </para>
  </answer>
  </qandaentry>
  <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est l'adresse du sous-réseau de l'exemple ?
  </para>
  </question>
  <answer xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Les deux premiers octets étant compris dans la partie réseau, ils
  restent inchangés.
  Le quatrième octet (40) étant compris dans la partie hôte, il suffit 
  de le remplacer par 0.
  Le troisième octet (19) est partagé entre partie réseau et partie hôte.
  Si on le convertit en binaire, on obtient : 00010011.
  En faisant un ET logique avec la valeur binaire correspondant 5 bits réseau
  (11111000) on obtient : 00010000 ; soit 16 en décimal. 
  L'adresse du sous-réseau est donc <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">172.16.16.0</systemitem>.
  </para>
  </answer>
  </qandaentry>
  <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est l'adresse de diffusion du sous-réseau de l'exemple ?
  </para>
  </question>
  <answer xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Les deux premiers octets étant compris dans la partie réseau, ils
  restent inchangés.
  Le quatrième octet (40) étant compris dans la partie hôte, il suffit 
  de le remplacer par 255.
  Le troisième octet (19) est partagé entre partie réseau et partie hôte.
  Si on le convertit en binaire, on obtient : 00010011.
  On effectue cette fois-ci un OU logique avec la valeur binaire correspondant
  aux 3 bits d'hôtes à un (00000111).
  On obtient : 00010111 ; soit 23 en décimal.
  L'adresse de diffusion du sous-réseau est donc 
  <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">172.16.23.255</systemitem>.
  </para>
  </answer>
  </qandaentry>
</qandaset>
</sect1>

<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.nat">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Les réseaux privés &amp; la traduction d'adresses
  (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">NAT</acronym>)</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Les réseaux privés se sont développés en «réaction» à deux évolutions
  de l'Internet : la mauvaise utilisation de l'espace d'adressage
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IPv4</acronym> et les besoins de sécurisation des réseaux
  d'entreprises.</para> 
  
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Ces évolutions on conduit à la conception de réseaux dits privés
  n'ayant que peu ou pas d'interfaces exposées sur le réseau public 
  l'Internet.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Pour planifier l'adressage d'un réseau privé, il faut distinguer deux
  cas de figure :</para>

  <itemizedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Si le réseau privé n'est <emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">jamais</emphasis> interconnecté
      avec d'autres réseaux (notamment l'Internet), on peut utiliser n'importe
      quelle adresse.</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Si le réseau privé peut être interconnecté avec d'autres réseaux
      via un routeur, on doit utiliser les adresses réservées à cet usage. Ces
      adresses sont données dans le document <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="rfc1918">RFC1918</link>.</para>
    </listitem>
  </itemizedlist>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Dans la pratique, c'est le second cas de figure que l'on retrouve le
  plus souvent.</para> 

  <table xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.nat.example" pgwide="1" frame="all">
    <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Réseaux privés</title>
    <tgroup xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" cols="4" align="left" colsep="1" rowsep="1">
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="1" colwidth="1*"/>
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="2" colwidth="2*"/>
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="3" colwidth="4*"/>
    <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="4" colwidth="3*"/>
    <thead xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
        <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Classe</entry>
        <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">Masque réseau</entry>
        <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">Adresses réseau</entry>
        <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right">Notation <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">CIDR</acronym></entry>
      </row>
    </thead>
    <tbody xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
        <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">A</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.0.0.0</systemitem></entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">10.0.0.0</systemitem> - <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">10.255.255.255</systemitem></entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">10.0.0.0/8</systemitem></entry>
      </row>
      <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
        <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">B</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.240.0.0</systemitem></entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">172.16.0.0</systemitem> - <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">172.31.255.255</systemitem></entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">172.16.0.0/12</systemitem></entry>
      </row>
      <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
        <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">C</entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.0.0</systemitem></entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.0.0</systemitem> - <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.255.255</systemitem></entry>
	<entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="right"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.0.0/16</systemitem></entry>
      </row>
    </tbody>
    </tgroup>
  </table>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Aujourd'hui, un fournisseur d'accès Internet (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">FAI</acronym>)
  attribue dynamiquement une ou plusieurs adresses IP à l'interface de
  l'équipement qui réalise la connexion (modem dans le cas d'une connexion
  téléphonique ou <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ADSL</acronym>). Il est possible, avec ce type de
  configuration, de partager la connexion Internet entre tous les hôtes du
  réseau privé et|ou de mettre à disposition un serveur sur le réseau public.
  C'est grâce à la traduction d'adresses que ces fonctions sont
  réalisées.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Dans le monde GNU/Linux, les mécanismes de traduction d'adresses sont
  inclus dans la partie filtrage, appelée <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">netfilter</systemitem>,
  des fonctions réseau du noyau Linux.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La conception des fonctions de traduction d'adresses introduites dans
  le noyau Linux est très intéressante sur le plan pédagogique. On distingue
  très bien les deux usages de ces fonctions :</para>

  <itemizedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">partager une interface unique du réseau public Internet entre tous
      les hôtes du réseau privé,</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">rendre un serveur situé dans le réseau privé accessible depuis
      l'Internet avec un bon niveau de sécurité.</para>
    </listitem>
  </itemizedlist>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Dans le premier cas, on parle de <emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">traduction d'adresses
  source</emphasis> (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">S-NAT</acronym>). Ce sont les adresses sources
  des paquets <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> émis par les hôtes du réseau privé qui sont
  réécrites avec une adresse <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> publique.</para>
  
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Dans le second cas, on parle de <emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">traduction d'adresses
  destination</emphasis> (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">D-NAT</acronym>). Une adresse
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> destination publique est réécrite avec une adresse
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> privée en fonction du service Internet demandé.</para>
  
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Ces usages des fonctions de traduction d'adresses avec Linux ont été
  décrits pour la première fois dans le document de référence <xref xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="nat-howto"/>.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le mécanisme général de «réutilisation d'adresses IP» a été décrit dans
  le document standard <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="rfc1631">RFC1631</link>.</para>

  <mediaobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.nat.diagram">
    <imageobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" role="fo">
    <imagedata format="PNG" fileref="images/nat.png" width="10cm" scalefit="1"/>
    </imageobject>
    <imageobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" role="html">
    <imagedata format="PNG" fileref="images/nat.png" width="600px" scalefit="1"/>
    </imageobject>
    <textobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Traduction d'adresses IPv4</phrase>
    </textobject>
  </mediaobject>

<itemizedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <formalpara xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Accès depuis le réseau privé vers l'Internet</title>
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Les adresses des hôtes du réseau privé sont 
  <emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">traduites</emphasis> avec l'adresse de l'interface
  connectée à Internet.
  </para>
  </formalpara>
  </listitem>
  <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <formalpara xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Accès depuis l'Internet vers le réseau privé</title>
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Les appels de services (HTTP, DNS, courrier, etc.) sont 
  <emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">traduites</emphasis> avec l'adresse du serveur concerné
  dans le réseau privé.
  </para>
  </formalpara>
  </listitem>
</itemizedlist>
</sect1>

<?custom-pagebreak?>
<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.exercises">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Exercices sur l'adressage IPv4</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Voici quelques exercices très classiques sur l'adressage IPv4. Ils sont
  tous basés sur le fait que la partie réseau d'une adresse définit un groupe
  logique dont tous les hôtes partagent un même domaine de diffusion. Toutes
  les questions sont relatives aux limites de ces groupes logiques.</para>

  <qandaset xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" defaultlabel="number">
    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Soit l'adresse <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.16.5.133/29</systemitem>. Combien de bits sont
      utilisés pour identifier la partie réseau ? Combien de bits sont
      utilisés pour identifier la partie hôte ?</para>
    </question>
    <answer xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Correction :</emphasis></para>
<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">Address:   192.16.5.133         11000000.00010000.00000101.10000 101
Netmask:   255.255.255.248 = 29 11111111.11111111.11111111.11111 000</screen>
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Partie réseau : 29 bits - partie hôte : 3bits</para>
    </answer>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Soit l'adresse <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">172.16.5.10/28</systemitem>. Quel est le masque réseau
      correspondant ?</para>
    </question>
    <answer xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Correction :</emphasis></para>
<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">Address:   172.16.5.10          10101100.00010000.00000101.0000 1010
Netmask:   255.255.255.240 = 28 11111111.11111111.11111111.1111 0000</screen>
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Masque réseau : <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.255.240</systemitem></para>
    </answer>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">On attribue le réseau <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">132.45.0.0/16</systemitem>. Il faut redécouper ce
      réseaux en 8 sous-réseaux.</para>

      <orderedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" numeration="loweralpha">
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Combien de bits supplémentaires sont nécessaires pour définir
	huit sous-réseaux ?</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quel est le masque réseau qui permet la création de huit
	sous-réseaux ?</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est l'adresse réseau de chacun des huit sous-réseaux ainsi
	définis ?</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la plage des adresses utilisables du sous-réseau
	numéro 3 ?</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est l'adresse de diffusion du sous-réseau numéro
	4 ?</para>
      </listitem>
      </orderedlist>
    </question>
    <answer xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Correction :</emphasis></para>
<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">Address:   132.45.0.0           10000100.00101101. 00000000.00000000
Netmask:   255.255.0.0 = 16     11111111.11111111. 00000000.00000000</screen>
      <orderedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" numeration="loweralpha">
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Pour découper l'adresse réseau de départ en huit sous-réseaux, 3
	bits supplémentaires sont nécessaires (2^3 = 8).</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le nouveau masque réseau est <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">255.255.224.0</systemitem></para>
<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">Address:   132.45.0.0           10000100.00101101.000 00000.00000000
Netmask:   255.255.224.0 = 19   11111111.11111111.111 00000.00000000</screen>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Pour obtenir la liste des huit adresses de sous-réseaux, on
	construit la table des combinaisons binaires sur les 3 bits
	supplémentaires du masque réseau.</para>
	<simplelist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" type="vert" columns="1">
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 0 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10000100.00101101.000 00000.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">132.45.0.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 1 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10000100.00101101.001 00000.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">132.45.32.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 2 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10000100.00101101.010 00000.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">132.45.64.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 3 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10000100.00101101.011 00000.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">132.45.96.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 4 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10000100.00101101.100 00000.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">132.45.128.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 5 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10000100.00101101.101 00000.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">132.45.160.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 6 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10000100.00101101.110 00000.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">132.45.192.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 7 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10000100.00101101.111 00000.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">132.45.224.0</systemitem></member>
	</simplelist>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Adresse du sous-réseau numéro 3 : <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">132.45.96.0</systemitem></para>
<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">Network:   132.45.96.0/19       10000100.00101101.011 00000.00000000
HostMin:   132.45.96.1          10000100.00101101.011 00000.00000001
HostMax:   132.45.127.254       10000100.00101101.011 11111.11111110</screen>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Adresse de diffusion du sous-réseau numéro 4 : <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">132.45.159.255</systemitem></para>
<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">Network:   132.45.128.0/19      10000100.00101101.100 00000.00000000
HostMin:   132.45.128.1         10000100.00101101.100 00000.00000001
HostMax:   132.45.159.254       10000100.00101101.100 11111.11111110
Broadcast: 132.45.159.255       10000100.00101101.100 11111.11111111</screen>
      </listitem>
      </orderedlist>
    </answer>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">On attribue le réseau <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">200.35.1.0/24</systemitem>. Il faut définir un masque
      réseau étendu qui permette de placer 20 hôtes dans chaque
      sous-réseau.</para>

      <orderedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" numeration="loweralpha">
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Combien de bits sont nécessaires sur la partie hôte de l'adresse
	attribuée pour accueillir au moins 20 hôtes ?</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quel est le nombre maximum d'adresses d'hôte utilisables dans
	chaque sous-réseau ?</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quel est le nombre maximum de sous-réseaux définis ?</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelles sont les adresses de tous les sous-réseaux définis ?</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est l'adresse de diffusion du sous-réseau numéro
	2 ?</para>
      </listitem>
      </orderedlist>
    </question>
    <answer xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Correction :</emphasis></para>
      <orderedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" numeration="loweralpha">
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Il est nécessaire de réserver un minimum de 5 bits pour pouvoir
	définir au moins 20 adresses d'hôte. Sachant que l'espace total
	d'adressage occupe 32 bits, il reste 27 bits pour la partie réseau
	(32 - 5 = 27).</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La relation entre le nombre de bits (n) de la partie hôte d'une
	adresse IPv4 et le nombre d'adresses utilisables est :
	2^n - 2. Les deux combinaisons retirées sont l'adresse de
	réseau (tous les bits de la partie hôte à 0) et l'adresse de diffusion
	(tous les bits de la partie hôte à 1).</para>

	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Dans le cas présent, avec 5 bits d'adresses pour la partie hôte,
	le nombre d'adresses utilisables est 30
	(2^5 - 2 = 30).</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le masque du réseau attribué occupe 24 bits et le masque étendu
	27 bits (voir question précédente). Le codage des adresses de
	sous-réseau utilise donc 3 bits. Avec 3 bits, on peut coder 8 (2^3)
	combinaisons binaires soit 8 sous-réseaux.</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Pour obtenir la liste des huit adresses de sous-réseaux, on
	construit la table des combinaisons binaires sur les 3 bits
	supplémentaires du masque réseau.</para>
	<simplelist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" type="vert" columns="1">
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 0 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">11001000.00100011.00000001.000 00000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">200.35.1.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 1 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">11001000.00100011.00000001.001 00000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">200.35.1.32</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 2 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">11001000.00100011.00000001.010 00000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">200.35.1.64</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 3 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">11001000.00100011.00000001.011 00000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">200.35.1.96</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 4 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">11001000.00100011.00000001.100 00000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">200.35.1.128</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 5 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">11001000.00100011.00000001.101 00000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">200.35.1.160</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 6 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">11001000.00100011.00000001.110 00000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">200.35.1.192</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 7 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">11001000.00100011.00000001.111 00000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">200.35.1.224</systemitem></member>
	</simplelist>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">L'adresse de diffusion du sous-réseau numéro 2 correspond à la
	combinaison binaire pour laquelle tous les bits de la partie hôte sont
	à 1 et l'adresse réseau <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">200.35.1.64</systemitem>.</para>

<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">Address:   200.35.1.64          11001000.00100011.00000001.010 00000
Netmask:   255.255.255.224 = 27 11111111.11111111.11111111.111 00000
Broadcast: 200.35.1.95          11001000.00100011.00000001.010 11111</screen>

	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Cette adresse de diffusion correspond à l'adresse du sous-réseau
	suivant moins 1. Partant de l'adresse du sous-réseau numéro 3 :
	<systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">200.35.1.96</systemitem> on enlève 1 pour
	obtenir l'adresse de diffusion du sous-réseau numéro 2 :
	<systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">200.35.1.95</systemitem>.</para>
      </listitem>
      </orderedlist>
    </answer>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">On attribue le réseau <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.0.0/16</systemitem> et on étudie le déploiement
      de sous-réseaux avec des masques réseau de longueur variable ou
      <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Variable Length Subnet Mask</wordasword>
      (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">VLSM</acronym>). Voici le schéma de découpage de ces
      sous-réseaux.</para>

  <mediaobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <imageobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" role="fo">
    <imagedata format="PNG" fileref="images/vlsm.png" width="9cm" scalefit="1"/>
    </imageobject>
    <imageobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" role="html">
    <imagedata format="PNG" fileref="images/vlsm.png" width="480px" scalefit="1"/>
    </imageobject>
    <textobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Exercice VLSM</phrase>
    </textobject>
  </mediaobject>

      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Pour aboutir à ce découpage en sous-réseaux, le premier travail
      consiste à diviser le préfixe réseau initial en 8 sous-réseaux de même
      taille. Parmi ces 8 sous-réseaux, le réseau numéro 1 est à nouveau
      découpé en 32 sous-réseaux et le réseau numéro 6 en 16 sous-réseaux.
      Enfin, le sous-réseau numéro 14 du dernier sous-ensemble est lui même
      découpé en 8 sous-réseaux.</para>

      <orderedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" numeration="loweralpha">
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la liste des adresses des 8 sous-réseaux issus du
	découpage de premier niveau ?</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la plage des adresses utilisables pour le sous-réseau
	numéro 3 ?</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la liste des adresses des 16 sous-réseaux obtenus à
	partir du sous-réseau numéro 6 ?</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la plage des adresses utilisables pour le sous-réseau
	numéro 6 - 3 ?</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est l'adresse de diffusion du sous-réseau numéro
	6 - 5 ?</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la plage des adresses utilisables pour le sous-réseau
	numéro 6 - 14 - 2 ?</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est l'adresse de diffusion du sous-réseau numéro
	6 - 14 - 5 ?</para>
      </listitem>
      </orderedlist>
    </question>
    <answer xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Correction :</emphasis></para>

      <orderedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" numeration="loweralpha">
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La masque du réseau attribué occupe 16 bits et il faut utiliser 3
	bits supplémentaires pour définir 8 sous-réseaux. On liste donc les
	adresses des réseaux obtenus avec un masque sur 19 bits.</para>

	<simplelist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" type="vert" columns="1">
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 0 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.000 00000.0000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.0.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 1 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.001 00000.0000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.32.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 2 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.010 00000.0000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.64.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 3 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.011 00000.0000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.96.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 4 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.100 00000.0000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.128.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 5 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.101 00000.0000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.160.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 6 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.110 00000.0000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.192.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 7 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.111 00000.0000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.224.0</systemitem></member>
	</simplelist>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La plage des adresses utilisables pour le sous-réseau numéro 3
	(<systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.96.0/19</systemitem> est obtenue
	en ajoutant 1 à l'adresse de ce réseau et en soustrayant 2 à l'adresse
	du réseau suivant.</para>

<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">Network:   140.25.96.0/19       10001100.00011001.011 00000.00000000
HostMin:   140.25.96.1          10001100.00011001.011 00000.00000001
HostMax:   140.25.127.254       10001100.00011001.011 11111.11111110</screen>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La masque du sous-réseau numéro 6 occupe 19 bits et il faut utiliser 4
	bits supplémentaires pour définir 16 sous-réseaux. On liste donc les
	adresses des réseaux obtenus avec un masque sur 23 bits.</para>

	<simplelist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" type="vert" columns="1">
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 00 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.1100000 0.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.192.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 01 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.1100001 0.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.194.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 02 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.1100010 0.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.196.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 03 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.1100011 0.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.198.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 04 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.1100100 0.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.200.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 05 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.1100101 0.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.202.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 06 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.1100110 0.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.204.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 07 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.1100111 0.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.206.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 08 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.1101000 0.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.208.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 09 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.1101001 0.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.210.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 10 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.1101010 0.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.212.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 11 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.1101011 0.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.214.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 12 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.1101100 0.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.216.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 13 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.1101101 0.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.218.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 14 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.1101110 0.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.220.0</systemitem></member>
	<member xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Numéro 15 : <literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">10001100.00011001.1101111 0.00000000</literal> soit <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.222.0</systemitem></member>
	</simplelist>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La plage des adresses utilisables pour le sous-réseau numéro
	6 - 3 (<systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.198.0/23</systemitem> est obtenue en ajoutant
	1 à l'adresse de ce réseau et en soustrayant 2 à l'adresse du réseau
	suivant.</para>

<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">Network:   140.25.198.0/23      10001100.00011001.1100011 0.00000000
HostMin:   140.25.198.1         10001100.00011001.1100011 0.00000001
HostMax:   140.25.199.254       10001100.00011001.1100011 1.11111110</screen>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">L'adresse de diffusion du sous-réseau numéro 6 - 5 est
	obtenue en soustrayant 1 à l'adresse du sous-réseau numéro
	6 - 6.</para>

<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">Network:   140.25.202.0/23      10001100.00011001.1100101 0.00000000
Broadcast: 140.25.203.255       10001100.00011001.1100101 1.11111111</screen>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">L'adresse du sous-réseau numéro 6 - 14 est donnée dans
	la liste ci-dessus : <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.220.0/23</systemitem>. Comme ce sous-réseau
	est lui même découpé en 8 nouveau sous-réseaux, le masque occupe 26
	bits. En suivant la même méthode que dans les cas précédents, on
	obtient l'adresse du sous-réseau numéro
	6 - 14 - 2 : <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">140.25.220.128/26</systemitem>. On en déduit la plage
	des adresses utilisables.</para>

<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">Network:   140.25.220.128/26    10001100.00011001.11011100.10 000000
HostMin:   140.25.220.129       10001100.00011001.11011100.10 000001
HostMax:   140.25.220.190       10001100.00011001.11011100.10 111110</screen>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">L'adresse de diffusion du sous-réseau numéro 6 - 5 est
	obtenue en soustrayant 1 à l'adresse du sous-réseau numéro
	6 - 14 - 6.</para>

<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">Network:   140.25.221.64/26     10001100.00011001.11011101.01 000000
Broadcast: 140.25.221.127       10001100.00011001.11011101.01 111111</screen>
      </listitem>
      </orderedlist>
    </answer>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Alice est au bord de la crise de nerfs ! Aucun des messages
      envoyés à Bob n'est arrivé à destination. Bob est lui aussi sur le point
      de craquer ! Il essaie désespérément d'envoyer des messages à Alice
      sans succès. Il faut absolument faire quelque chose pour les
      aider.</para>

  <mediaobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <imageobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" role="fo">
    <imagedata format="PNG" fileref="images/alice-and-bob.png" width="10cm" scalefit="1"/>
    </imageobject>
    <imageobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" role="html">
    <imagedata format="PNG" fileref="images/alice-and-bob.png" width="600px" scalefit="1"/>
    </imageobject>
    <textobject xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Alice et Bob veulent communiquer</phrase>
    </textobject>
  </mediaobject>

      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle erreur a été commise dans l'affectation des adresses (et|ou) des masques réseau ?</para>
      
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Proposer une solution pour rendre les communications possibles.</para>
    </question>
    <answer xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Correction :</emphasis></para>

      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">On étudie les plages d'adresses utilisables pour chacun des
      réseaux : le LAN d'Alice, la liaison WAN et le LAN de Bob.</para>

      <orderedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" numeration="loweralpha">
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
        <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">L'espace d'adressage du LAN d'Alice a les limites suivantes.</para>
 
<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">Network:   172.16.68.192/27     10101100.00010000.01000100.110 00000
HostMin:   172.16.68.193        10101100.00010000.01000100.110 00001
HostMax:   172.16.68.222        10101100.00010000.01000100.110 11110</screen>

	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Les adresses affectées aux interfaces du poste de travail et du
	routeur sont bien comprises dans les limites du réseau <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">172.16.68.192/27</systemitem>. Le problème ne vient
	pas de ce réseau.</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
        <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">L'espace d'adressage de la liaison WAN a les limites suivantes.</para>
 
<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">Network:   172.16.68.224/28     10101100.00010000.01000100.1110 0000
HostMin:   172.16.68.225        10101100.00010000.01000100.1110 0001
HostMax:   172.16.68.238        10101100.00010000.01000100.1110 1110</screen>

	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Les adresses affectées aux interfaces WAN des deux routeurs sont
	bien comprises dans les limites du réseau <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">172.16.68.224/28</systemitem>. Les adresses de réseau
	du LAN d'Alice et de la liaison WAN ne se recouvrent pas. Le problème
	ne vient pas non plus de ce réseau.</para>
      </listitem>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
        <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">L'espace d'adressage du LAN de Bob a les limites suivantes.</para>
 
<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">Network:   172.16.68.224/27     10101100.00010000.01000100.111 00000
HostMin:   172.16.68.225        10101100.00010000.01000100.111 00001
HostMax:   172.16.68.254        10101100.00010000.01000100.111 11110</screen>

	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Si les adresses affectées aux interfaces du poste de travail et
	du routeur de Bob sont bien comprises dans les limites du réseau
	<systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">172.16.68.224/27</systemitem>, le LAN de
	Bob et la liaison WAN partagent le même espace d'adressage. Le routeur
	de Bob est donc bien incapable de prendre une décision d'acheminement
	des paquets d'un réseau vers l'autre. Le problème vient donc de ce
	dernier réseau.</para>
      </listitem>
      </orderedlist>

      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Une solution simple consiste à compléter le masque réseau du LAN de
      Bob de façon à ce qu'il n'y ait plus chevauchement avec la liaison WAN.
      Avec un masque sur 29 bits on aurait les caractéristiques
      suivantes. Alice et Bob pourraient enfin échanger des messages.</para>

<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">Network:   172.16.68.248/29     10101100.00010000.01000100.11111 000
HostMin:   172.16.68.249        10101100.00010000.01000100.11111 001
HostMax:   172.16.68.254        10101100.00010000.01000100.11111 110</screen>
    </answer>
    </qandaentry>
  </qandaset>
</sect1>

<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.conclusion">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">En guise de conclusion</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Cette présentation étant limitée à l'adressage du protocole de couche
  réseau <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> en version 4, elle doit être complétée par une
  étude des mécanismes de fonctionnement du protocole et de l'intégration de ce
  protocole dans la pile des protocoles du modèle Internet
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">TCP/IP</acronym>. Voici donc quelques pistes pour avancer dans la
  compréhension du fonctionnement des technologies réseau utilisées sur
  l'Internet.</para>

  <variablelist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.modelisations">
      <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Modélisations réseau</citetitle></term>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le document <link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/modelisation/"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Modélisations réseau</citetitle></link> compare les deux principaux
      modèles : <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">OSI</acronym> et <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">TCP/IP</acronym> puis
      présente une synthèse baptisée «modèle contemporain» associant les
      avantages de chacun.</para>
      </listitem>
    </varlistentry>
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="undertanding.ipv4">
      <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Understanding IP addressing</citetitle></term>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Pour aller plus loin dans l'étude de l'adressage IP, n'oubliez pas
      de lire l'article <link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.inetdoc.net/pdf/501302.pdf">
	<citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Comprendre l'adressage IP</citetitle></link> signé Chuck Semeria.</para>
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Les exemples de problèmes d'adressage <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> donnés
      dans les annexes B, C, D et E sont d'excellents exercices d'entraînement
      sur l'étude des plans d'adressage.</para>
      </listitem>
    </varlistentry>
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="iana">
      <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Internet Assigned Numbers Authority</citetitle></term>
      <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IANA</acronym></term>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">L'<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.iana.org/">
	<citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Internet Assigned Numbers Authority</citetitle></link> est l'organisme, situé au sommet de l'Internet, chargé
      de l'attribution des plages d'adresses IP, de l'enregistrement des
      numéros de ports des protocoles et des serveurs de noms de domaines de
      niveau haut.</para>
      </listitem>
    </varlistentry>
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="nat-howto">
      <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Guide Pratique du NAT sous Linux</citetitle></term>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.netfilter.org/documentation/HOWTO/fr/NAT-HOWTO.html"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Guide Pratique du NAT</citetitle></link> : ce document décrit comment réaliser du
      camouflage d'adresse IP, un serveur mandataire transparent, de la
      redirection de ports ou d'autres formes de traduction d'adresse Réseau
      (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Network Address Translation</wordasword> ou
      <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">NAT</acronym>) avec le noyau Linux.</para>
      </listitem>
    </varlistentry>
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="adressage.ipv4.config.interface.lan">
      <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Configuration d'une interface réseau</citetitle></term>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le support <link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/config.interface.lan/"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Configuration d'une interface de réseau local</citetitle></link> décrit pas à pas les étapes de
      configuration d'une interface réseau sur un système GNU/Linux.</para>
      </listitem>
    </varlistentry>
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="subnet.rfcs">
      <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Documents standards <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">RFC</acronym> sur le découpage en
      sous-réseaux</term>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <itemizedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
        <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Ces documents standard sont référencés dans la section <xref xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="adressage.ipv4.subnet"/>.</para>
	</listitem>
        <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="rfc950">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc950.html">
  RFC950 <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Internet Standard Subnetting Procedure</citetitle></link> : ce document traite de l'utilité des
	sous-réseaux (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">subnets</wordasword>). Ce sont des
	sous-ensembles logiques d'un réseau Internet unique.</para>

	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">À l'époque de la publication de ce document, les protocoles de
	routage tels que <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">RIPv1</acronym> utilisaient la classe du
	réseau routé dans les mécanismes d'acheminement des paquets
	<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym>. L'usage du premier sous-réseau
	<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">all-zeros</wordasword> était exclu sachant qu'il était
	impossible de distinguer l'adresse réseau du réseau complet de
	l'adresse de ce premier sous-réseau. L'usage du dernier sous-réseau
	(<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">all-ones</wordasword>) était aussi exclu sachant qu'il
	était impossible de distinguer l'adresse de diffusion du réseau de
	l'adresse de ce dernier sous-réseau.</para>
        </listitem>
        <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="rfc1878">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1878.html">
  RFC1878 <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Variable Length Subnet Table For IPv4</citetitle></link> : ce document apporte une clarification sur
	les difficultés relatives au découpage en sous-réseaux des réseaux
	<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym>. Il fournit une table standard de
	sous-réseaux.</para>

	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Depuis la publication de ce document, il est possible d'utiliser
	l'ensemble des sous-réseaux sachant que les protocoles de routage
	véhiculent le masque que chaque entrée de réseau.</para>
        </listitem>
      </itemizedlist>
      </listitem>
    </varlistentry>
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="cidr.rfcs">
      <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Documents standards <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">RFC</acronym> sur le routage
      interdomaine sans classe</term>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <itemizedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
        <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Ces documents standard sont référencés dans la <xref xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="adressage.ipv4.cidr"/>.</para>
	</listitem>
        <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="rfc1517">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1517.html">
  RFC1517 <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Applicability Statement for the Implementation of Classless Inter-Domain Routing (CIDR)</citetitle></link> : point de départ des discussions au sein de
	l'<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IETF</acronym> sur une réforme de la gestion de l'espace
	d'adressage IP à partir des 3 arguments avancés au début des années
	90 : épuisement de l'espace d'adressage de classe B du fait de
	l'absence de classe de taille intermédiaire entre classe B et classe A,
	surcharge des tables de routage des routeurs de l'Internet et
	épuisement de l'espace d'adressage IP sur 32 bits..</para>
        </listitem>
        <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="rfc1518">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1518.html">
  RFC1518 <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">An Architecture for IP Address Allocation with CIDR</citetitle></link> : cet article fournit une architecture et un
	plan d'affectation des adresses IP sur l'Internet. Cette architecture
	et le plan sont prévus pour jouer un rôle important en orientant
	l'Internet vers l'affectation d'adresses avec une stratégie
	d'agrégation.</para>
        </listitem>
        <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="rfc1519">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1519.html">
  RFC1519 <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Classless Inter-Domain Routing (CIDR): an Address Assignment and Aggregation Strategy</citetitle></link> : cette note discute des stratégies
	d'affectation d'adresses IP de l'espace existant dans le but de
	préserver l'espace d'adressage et de limiter la croissance explosive
	des tables de routage dans les routeurs «sans route par défaut».</para>
        </listitem>
        <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="rfc1520">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1520.html">
  RFC1520 <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Exchanging Routing Information Across Provider Boundaries in the CIDR Environment</citetitle></link> : le but de ce document est double. D'abord,
	il décrit diverses solutions pour échanger l'information de routage
	interdomaine à travers les limites d'un domaine dans le cas où un du
	domaine est <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">CIDR-capable</wordasword> et l'autre pas.
	Ensuite, il traite des conséquences de l'utilisation des protocoles de
	routage interdomaine (BGP-4, IDRP) dans le routage intra
	domaine.</para>
        </listitem>
      </itemizedlist>
      </listitem>
    </varlistentry>
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="nat.rfcs">
      <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Documents standards <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">RFC</acronym> sur la traduction
      d'adresses</term>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <itemizedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
        <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Ces documents standard sont référencés dans la
	<xref xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="adressage.ipv4.nat"/>.</para>
	</listitem>
        <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="rfc1631">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1631.html">
  RFC1631 <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">The IP Network Address Translator (NAT)</citetitle></link> : ce document propose une autre solution à
	court terme (ndt. Pour répondre au problème de saturation de l'espace
	d'adressage IPv4 en 1994), la réutilisation d'adresse, qui complète le
	routage interdomaine sans classe (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">CIDR</acronym>) ou même le
	rend inutile. La solution de réutilisation d'adresse consiste à
	placerdes traducteurs d'adresse de réseau (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">NAT</acronym>) aux
	frontières des réseaux d'extrémités (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">stub
	networks</wordasword>).</para>
        </listitem>
        <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="rfc1918">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1918.html">
  RFC1918 <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Address Allocation for Private Internets</citetitle></link> : ce document décrit l'attribution d'adresse
	pour les réseaux privés. L'attribution permet la pleine connectivité
	de couche réseau parmi tous les centres serveurs à l'intérieur d'une
	entreprise aussi bien que parmi tous les centres serveurs publics de
	différentes entreprises.</para>
        </listitem>
      </itemizedlist>
      </listitem>
    </varlistentry>
  </variablelist>
</sect1>
</article>

