<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//OASIS//DTD DocBook XML V5.0//EN" "/usr/share/xml/docbook/schema/dtd/5.0/docbook.dtd" [
<!ENTITY author SYSTEM "author.xml">
<!ENTITY legal SYSTEM "legal.xml">
<!ENTITY topologie SYSTEM "files/topologie.txt">
<!-- external urls --><!ENTITY % rfc_urls SYSTEM "rfc.urls.xml">
<!ENTITY url.rfc791 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc791.html">
  RFC791 <citetitle>Internet Protocol</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc792 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc792.html">
  RFC792 <citetitle>Internet Control Message Protocol</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc793 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc793.html">
  RFC793 <citetitle>Transmission Control Protocol</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc826 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc826.html">
  RFC826 <citetitle>Ethernet Address Resolution Protocol</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc894 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc894.html">
  RFC894 <citetitle>Standard for the transmission of IP datagrams over Ethernet networks</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc950 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc950.html">
  RFC950 <citetitle>Internet Standard Subnetting Procedure</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1042 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1042.html">
  RFC1042 <citetitle>Standard for the transmission of IP datagrams over IEEE 802 networks</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1119 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1119.html">
  RFC1119 <citetitle>Network Time Protocol (version 2) specification and implementation</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1157 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1157.html">
  RFC1157 <citetitle>Simple Network Management Protocol (SNMP)</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1191 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1191.html">
  RFC1191 <citetitle>Path MTU discovery</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1350 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1350.html">
  RFC1350 <citetitle>The TFTP Protocol (Revision 2)</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1517 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1517.html">
  RFC1517 <citetitle>Applicability Statement for the Implementation of Classless Inter-Domain Routing (CIDR)</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1518 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1518.html">
  RFC1518 <citetitle>An Architecture for IP Address Allocation with CIDR</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1519 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1519.html">
  RFC1519 <citetitle>Classless Inter-Domain Routing (CIDR): an Address Assignment and Aggregation Strategy</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1520 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1520.html">
  RFC1520 <citetitle>Exchanging Routing Information Across Provider Boundaries in the CIDR Environment</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1631 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1631.html">
  RFC1631 <citetitle>The IP Network Address Translator (NAT)</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1633 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1633.html">
  RFC1633 <citetitle>Integrated Services in the Internet Architecture: an Overview</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1661 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1661.html">
  RFC1661 <citetitle>The Point-to-Point Protocol (PPP)</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1717 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1717.html">
  RFC1717 <citetitle>The PPP Multilink Protocol (MP)</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1878 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1878.html">
  RFC1878 <citetitle>Variable Length Subnet Table For IPv4</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1918 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1918.html">
  RFC1918 <citetitle>Address Allocation for Private Internets</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1977 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1977.html">
  RFC1977 <citetitle>PPP BSD Compression Protocol</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc1990 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc1990.html">
  RFC1990 <citetitle>The PPP Multilink Protocol (MP)</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc2205 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc2205.html">
  RFC2205 <citetitle>Resource ReSerVation Protocol (RSVP) -- Version 1 Functional Specification</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc2328 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc2328.html">
  RFC2328 <citetitle>OSPF Version 2</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc2474 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc2474.html">
  RFC2474 <citetitle>Definition of the Differentiated Services Field (DS Field) in the IPv4 and IPv6 Headers</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc2475 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc2475.html">
  RFC2475 <citetitle>An Architecture for Differentiated Service</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc3164 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc3164.html">
  RFC3164 <citetitle>The BSD Syslog Protocol</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rfc3198 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc3198.html">
  RFC3198 <citetitle>Terminology for Policy-Based Management</citetitle></link>'>
<!ENTITY % inetdoc_urls SYSTEM "inetdoc.urls.xml">
<!--###################################################
                   Articles
    ################################################### --><!ENTITY url.modelisations '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/modelisation/"><citetitle>Modélisations réseau</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.modelisations.encapsulation '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/modelisation/modelisations.concept.html#modelisations.concept.encapsulation"><citetitle>Encapsulation</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.wireshark-as-user '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/wireshark-as-user/"><citetitle>Capturer le trafic réseau au niveau utilisateur avec Wireshark</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.rnis '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/rnis/"><citetitle>Technologie RNIS</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.ethernet '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/ethernet/"><citetitle>Technologie Ethernet</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.pppoe '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/pppoe/"><citetitle>Modélisation d&#39;un lien WAN avec PPPoE</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.adressage.ipv4 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/adressage.ipv4/"><citetitle>Adressage IPv4</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.lan-segmentation '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/lan-segmentation/"><citetitle>Segmentation des réseaux locaux</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.inter-vlan-routing '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/inter-vlan-routing/"><citetitle>Routage Inter-VLAN</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.reseau.libre '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/articles/reseau.libre/">
  <citetitle>Logiciel Libre &amp; Technologies Réseaux</citetitle></link>'>
<!--###################################################
                   Pas encore migré
    ################################################### --><!ENTITY url.explore '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/explore.gnulinux/">
  <citetitle>Exploration GNU/Linux</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.explore.seance.4 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/explore.gnulinux/seance.4/">
  <citetitle>Exploration GNU/Linux - Séance 4</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.explore.seance.5 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/explore.gnulinux/seance.5/">
  <citetitle>Exploration GNU/Linux - Séance 5</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.explore.seance.6 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/explore.gnulinux/seance.6/">
  <citetitle>Exploration GNU/Linux - Séance 6</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.config.interface.wlan '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/config.interface.wlan/">
  <citetitle>Configuration d&#39;une interface de réseau sans fil IEEE 802.11</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.fs '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.fs/">
  <citetitle>Systèmes de fichiers réseau</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.iscsi '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.iscsi/">
  <citetitle>Introduction au réseau de stockage iSCSI</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.nfs.abstract '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/index.html#admin.reseau.nfs">
  <citetitle>Introduction au système de fichiers réseau NFS</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.nfs '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.nfs/">
  <citetitle>Introduction au système de fichiers réseau NFS</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.nfs.synthese '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.nfs.synthese/">
  <citetitle>Introduction au système de fichiers réseau NFS</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.ldap.abstract '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/index.html#admin.reseau.ldap">
  <citetitle>Introduction au service LDAP</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.ldap '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.ldap/">
  <citetitle>Introduction au service LDAP</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.ldap.synthese '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.ldap.synthese/">
  <citetitle>Introduction au service LDAP</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.nfs4-ldap.abstract '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/index.html#admin.reseau.nfs4-ldap">
  <citetitle>NFSv4 + LDAP + autofs</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.nfs4-ldap '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.nfs4-ldap/">
  <citetitle>NFSv4 + LDAP + autofs</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.nfs4-ldap.synthese '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.nfs4-ldap.synthese/">
  <citetitle>NFSv4 + LDAP + autofs</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.nis '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.nis/">
  <citetitle>Introduction au service NIS</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.synthese-nfs3-nis '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.synthese-nfs3-nis/">
  <citetitle>Administration système en réseau : synthèse NFS v3 &amp; NIS</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.dns-dhcp '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.dns-dhcp/">
  <citetitle>Présentation services DNS &amp; DHCP</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.admin.reseau.dns '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/cours/admin.reseau.dns/">
  <citetitle>Introduction au service DNS</citetitle></link>'>
<!--###################################################
                   Guides
    ################################################### --><!ENTITY url.lartc.fr '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/lartc/"><citetitle>HOWTO du routage avancé et du contrôle de trafic sous Linux</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.lartc.fr.rpdb '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/lartc/lartc.rpdb.html"><citetitle>LARTC : bases de données des politiques de routage</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.lartc.fr.netfilter '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/lartc/lartc.netfilter.html"><citetitle>LARTC : Netfilter et iproute - marquage de paquets</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.lartc.fr.tunnel.ip-ip '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/lartc/lartc.tunnel.ip-ip.html"><citetitle>LARTC : IP dans un tunnel IP</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.lartc.fr.tunnel.gre '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/lartc/lartc.tunnel.gre.html"><citetitle>LARTC : Le tunnel GRE</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.iptables-tutorial.fr '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/iptables-tutorial/"><citetitle>Tutoriel iptables</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.zebra.static '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/zebra.statique/"><citetitle>Initiation au routage, 1ère partie</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.zebra.rip '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/zebra.rip/"><citetitle>Initiation au routage, 2ème partie</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.zebra.ospf '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/zebra.ospf/"><citetitle>Initiation au routage, 3ème partie</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.vm '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/vm/"><citetitle>Virtualisation système et enseignement</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.vm.startup.sh '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/vm/vm.appendix.html#vm.appendix.startup.sh">code du script <function>startup.sh</function> de lancement d&#39;une machine virtuelle</link>'>
<!ENTITY url.linux.networking '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/linux.networking/"><citetitle>Fonctions réseau du noyau Linux</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.policyrouting '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/pdf/Policy_Routing_in_Linux_ENG.pdf"><citetitle>Policy Routing in Linux</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.proxy '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/squid-guard/"><citetitle>Proxy Squid &amp; SquidGuard</citetitle></link>'>
<!--###################################################
                   Présentations
    ################################################### --><!ENTITY url.sysadm-base-1 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/presentations/sysadm-base-1/">
  <citetitle>Introduction aux systèmes GNU/Linux - Séance 1</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.sysadm-base-2 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/presentations/sysadm-base-2/">
  <citetitle>Introduction aux systèmes GNU/Linux - Séance 2</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.sysadm-base-3 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/presentations/sysadm-base-3/">
  <citetitle>Introduction aux systèmes GNU/Linux - Séance 3</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.storage '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/presentations/stockage/"><citetitle>Stockage Réseau</citetitle></link>'>
<!--###################################################
                   Travaux pratiques
    ################################################### --><!ENTITY url.infra.tp '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/infra.tp/"><citetitle>Architecture réseau des travaux pratiques</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.infra.tp.cabling '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/infra.tp/infra.tp.interco.html#infra.tp.interco.cabling"><citetitle>Disposition des équipements dans l&#39;armoire de brassage</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.config.interface.lan '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/config.interface.lan/"><citetitle>Configuration d&#39;une interface de réseau local</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.config.interface.lan.proc '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/config.interface.lan/config.interface.lan.procfs.html#change_proc"><citetitle>Configuration d&#39;une interface de réseau local : activation du routage</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.intro.analyse '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/intro.analyse/"><citetitle>Introduction à l&#39;analyse réseau avec Wireshark</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.interco '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/formations/m1/"><citetitle>Interconnexion de réseaux locaux et étendus</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.interco.kernel '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.kernel.q/"><citetitle>Configuration des fonctions réseau &amp; compilation du noyau Linux</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.interco.kernel.answers "http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.kernel.qa/">
<!ENTITY url.interco.rawip '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.rawip.q/"><citetitle>Configuration d&#39;une interface RNIS en mode rawip</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.interco.rawip.answers "http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.rawip.qa/">
<!ENTITY url.interco.ppp '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.ppp.q/"><citetitle>Topologie Hub &amp; Spoke avec le protocole PPP</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.interco.ppp.answers "http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.ppp.qa/">
<!ENTITY url.interco.netfilter '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.netfilter.q/"><citetitle>Filtrage réseau avec netfilter/iptables</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.interco.netfilter.answers "http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.netfilter.qa/">
<!ENTITY url.interco.inter-vlan '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.inter-vlan.qa/"><citetitle>Routage inter-VLAN</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.interco.ospf '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.ospf.q/"><citetitle>Routage dynamique avec OSPF</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.interco.ospf.answers "http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.ospf.qa/">
<!ENTITY url.interco.ospf.default "http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.ospf.qa/interco.ospf.default-information.html">
<!ENTITY url.interco.cs '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.cs/"><citetitle>Étude de cas de synthèse sur l&#39;interconnexion LAN/WAN</citetitle></link>'>
<!--###################################################
                   Dev
    ################################################### --><!ENTITY url.socket-c '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/dev/socket-c/"><citetitle>Initiation au développement C sur les sockets</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.socket-c.udp-client '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.inetdoc.net/dev/socket-c/socket-c.udp.client.html#socket-c.udp.client.source"><citetitle>Code du programme udp-client.c</citetitle></link>'>
<!--###################################################
                   Externes
    ################################################### --><!ENTITY url.802.3 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://standards.ieee.org/about/get/802/802.3.html"><citetitle>IEEE 802.3™: ETHERNET</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.ethernet.types '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.iana.org/assignments/ethernet-numbers"><citetitle>ETHER TYPES</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.ieee.macaddr '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://standards.ieee.org/develop/regauth/tut/macgrp.pdf"><citetitle>Standard Group MAC Addresses: A Tutorial Guide</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.ieee.eui64 '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://standards.ieee.org/develop/regauth/tut/eui64.pdf"><citetitle>Guidelines for 64-bit Global Identifier (EUI-64™) Registration Authority</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.nat-howto '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.netfilter.org/documentation/HOWTO/fr/NAT-HOWTO.html"><citetitle>Guide Pratique du NAT</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.packet.filtering.howto '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.netfilter.org/documentation/HOWTO/fr/packet-filtering-HOWTO.html"><citetitle>Guide Pratique du Filtrage de Paquets</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.debian-reference '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.debian.org/doc/manuals/debian-reference/"><citetitle>Manuel de référence Debian</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.debian-reference.kernel '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.debian.org/doc/manuals/debian-reference/ch09.fr.html#_the_kernel"><citetitle>Manuel de référence Debian : le noyau</citetitle></link>'>
<!ENTITY url.debian-reference.networking '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.debian.org/doc/manuals/debian-reference/ch05.fr.html"><citetitle>Manuel de référence Debian : configuration du réseau</citetitle></link>'>
<!-- IANA --><!ENTITY url.icmp-types '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://www.iana.org/assignments/icmp-parameters">
   <citetitle>ICMP parameters</citetitle></link>'>
<!-- Kernel --><!ENTITY url.packetflow '<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xlink:href="http://ebtables.sourceforge.net/br_fw_ia/PacketFlow.png">
   <citetitle>Linux kernel packet flow</citetitle></link>'>
]>
<article xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q" xml:lang="fr">

<info>
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Filtrage réseau avec netfilter/iptables</title>

  <authorgroup xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
<author xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
  <personname xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <firstname xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Philippe</firstname><surname xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Latu</surname>
  </personname>
  <affiliation xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <shortaffil xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">inetdoc.net</shortaffil>
    <jobtitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Enseignant - Chargé de mission Systèmes &amp; Réseaux</jobtitle>
    <orgname xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IUT - Université Toulouse III - Paul Sabatier</orgname>
    <address xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><email xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">philippe.latu(at)inetdoc.net</email></address>
  </affiliation>
</author>
</authorgroup>

  <abstract xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Étude du filtrage réseau dans le contexte d'un routeur central
    (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">hub</wordasword>) connecté à un routeur d'agence
    (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">spoke</wordasword>) via un lien <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">WAN</acronym>. Comme
    dans les autres supports de travaux pratiques de cette série, on assimile
    ces configurations types à des interconnexions entre réseaux locaux et
    réseaux étendus. Les questions de ce support sont présentées comme une
    introduction pas à pas au filtrage réseau. On débute avec les outils, on
    poursuit avec les fonctions de suivi de communication (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">stateful
    inspection</wordasword>) sur une interface, puis on ajoute à ce filtrage
    les fonctions de traduction d'adresse (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">NAT</acronym>).</para>
  </abstract>

  <keywordset xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">icmp</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ifconfig</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">interface</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables-save</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables-restore</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptstate</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">netfilter</keyword>
    <keyword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">recent</keyword>
  </keywordset>
</info>

<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.legal.meta">
  <title xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Copyright et Licence</title>

<literallayout xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="monospaced">Copyright (c) 2000,2012 Philippe Latu.
Permission is granted to copy, distribute and/or modify this document under the
terms of the GNU Free Documentation License, Version 1.3 or any later version
published by the Free Software Foundation; with no Invariant Sections, no
Front-Cover Texts, and no Back-Cover Texts. A copy of the license is included
in the section entitled "GNU Free Documentation License".</literallayout>

<literallayout xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="monospaced">Copyright (c) 2000,2012 Philippe Latu.
Permission est accordée de copier, distribuer et/ou modifier ce document selon
les termes de la Licence de Documentation Libre GNU (GNU Free Documentation
License), version 1.3 ou toute version ultérieure publiée par la Free Software
Foundation ; sans Sections Invariables ; sans Texte de Première de Couverture,
et sans Texte de Quatrième de Couverture. Une copie de la présente Licence est
incluse dans la section intitulée « Licence de Documentation Libre GNU ».</literallayout>


  <sect2 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.meta">
    <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Méta-information</title>
    
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Cet article est écrit avec <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.docbook.org"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">DocBook</citetitle></link> XML
  sur un système <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.debian.org"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Debian
  GNU/Linux</citetitle></link>. Il est disponible en version imprimable au
  format PDF : <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.inetdoc.net/pdf/interco.netfilter.q.pdf"><literal xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">interco.netfilter.q.pdf</literal></link>.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Toutes les commandes utilisées dans ce document ne sont pas spécifiques
  à une version particulière des systèmes UNIX ou GNU/Linux. C'est la
  distribution <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Debian GNU/Linux</citetitle> qui est utilisée
  pour les tests présentés. Voici une liste des paquets contenant les
  commandes :</para>
  <itemizedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><application xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">procps</application> - The /proc file system
    utilities</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><application xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">net-tools</application> - The NET-3 networking
    toolkit</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><application xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ifupdown</application> - High level tools to configure
    network interfaces</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><application xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iputils-ping</application> - Tools to test the
    reachability of network hosts</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><application xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">hping3</application> - Active Network Smashing
    Tool</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><application xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</application> - Administration tools for packet
    filtering and NAT</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><application xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptstate</application> - Top-like state for netfilter/iptables</para>
    </listitem>
  </itemizedlist>
  </sect2>

  <sect2 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.convtypo">
    <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Conventions typographiques</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Tous les exemples d'exécution des commandes sont précédés d'une invite
  utilisateur ou <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">prompt</wordasword> spécifique au niveau des
  droits utilisateurs nécessaires sur le système.</para>

  <itemizedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Toute commande précédée de l'invite <prompt xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">$</prompt> ne nécessite
    aucun privilège particulier et peut être utilisée au niveau utilisateur
    simple.</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Toute commande précédée de l'invite <prompt xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">#</prompt> nécessite les
    privilèges du super utilisateur.</para>
    </listitem>
  </itemizedlist>
  </sect2>
</sect1>

<?custom-pagebreak?>
<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.archi">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Architecture réseau étudiée</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Les manipulations sur le système de filtrage réseau présentées ici
  s'appuient sur une maquette type qui illustre une «branche» de la topologie
  <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Hub and Spoke</citetitle>. Dans cette topologie en étoile, le
  <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="interco.netfilter.q.topologie.hub">routeur
  central</link> joue le rôle d'un concentrateur qui fournit les accès réseau à
  tous les <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="interco.netfilter.q.topologie.spoke">routeurs
  d'agence</link>.</para>

  <sect2 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.archi.topologie">
    <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Topologie type</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La topologie étudiée associe deux postes de travaux pratiques avec deux
  rôles distincts.</para>
 
  <variablelist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.topologie.hub">
    <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Routeur central</term>
    <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">hub</wordasword></term>
    <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Remote Access Server</wordasword></term>
    <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">RAS</acronym></term>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Ce poste réalise une interconnexion <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">LAN/WAN</acronym>. Il
    fournit un accès Internet au routeur d'agence client via son interface
    <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">WAN</acronym>. Il dispose de son propre accès Internet via son
    interface <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">LAN</acronym> Ethernet.</para>
    </listitem>
    </varlistentry>
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.topologie.spoke">
    <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Routeur d'agence</term>
    <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">spoke</wordasword></term>
    <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Customer Premises Equipment</wordasword></term>
    <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">CPE</acronym></term>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Ce poste réalise aussi une interconnexion <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">LAN/WAN</acronym>.
    À la différence du routeur central, il obtient l'accès Internet sur son
    interface <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">WAN</acronym> et il met cet accès à disposition d'un
    réseau local d'extrémité via une interface <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">LAN</acronym> Ethernet
    (et|ou) une autre «pseudo» interface réseau.</para>
    </listitem>
    </varlistentry>
  </variablelist>

<screen xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" width="80">        __    cooper.infra.stri   
    ___/  \_        .___.
  _/        \__     |   |    Switch1 - sw1.infra.stri
 /             \eth1| ==|eth0   ___________ / /______
| Internet      |___| ==|_     |_=_=_=_=_=_/ /_=_=_=_|
\_           __/    |  -| \ fa0/1|        / /          V
  \__     __/       |   |  \____/                      |
     \___/          |   |                              O
                   -------      ___________ / /______  |
                               |_=_=_=_=_=_/ /_=_=_=_| |
                                 |                 \___| 
                             eth0|.....
    ..................          .---PC-,~
                                | _|____'
                                \(_______)
                                 |Routeur|
        Rôle «HUB»               (_______)
    ..................            / ippp0
                                 /__
                                    /
                                   /
                             ippp0|..... 
    ..................           .---PC-,~
                                 | _|____'
                                 \(_______)
                           _______|Routeur|
       Rôle «SPOKE»        eth0   (_______)
    ..................     _________/
                           dummy0
</screen>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Pour les besoins des questions de travaux pratiques ci-après, on se
  limite à un scénario simple d'utilisation des fonctions de filtrage
  réseau.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="interco.netfilter.q.topologie.hub">routeur
  central</link> doit s'assurer que le trafic réseau qu'il route vers
  l'Internet provient bien de son <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="interco.netfilter.q.topologie.spoke">routeur d'agence</link>
  auquel il a attribué une adresse <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> via
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">PPP</acronym>. Ce routeur central doit limiter le volume de trafic
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP</acronym> pour éviter les éventuels dénis de services relatifs
  à ce protocole. Il peut aussi intercepter toutes les requêtes
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">DNS</acronym> du routeur d'agence en exploitant un service de type
  <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">cache only</wordasword> pour éviter les falsifications des
  réponses aux questions émises par les postes client du réseau
  d'agence.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le <link xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="interco.netfilter.q.topologie.spoke">routeur
  d'agence</link> doit s'assurer que le trafic réseau entrant sur son interface
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">WAN</acronym> est bien relatif à une demande qui a été émise via
  cette même interface. Ce routeur d'agence doit «masquer» son réseau local
  d'extrémité à l'aide des fonctions de traduction d'adresse source
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">S-NAT</acronym>. Il doit aussi ouvrir un accès d'administration
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">SSH</acronym> tout en se protégeant des attaques de type
  dictionnaire qui consistent à essayer de se connecter au poste avec des
  milliers de couples <wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">login/password</wordasword> connus. Enfin, ce
  même routeur d'agence doit donner accès à un service Web hébergé dans un
  périmètre dédié au sein de cette agence.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Pour traiter les questions ci-après, il est vivement conseillé de
  s'appuyer sur la <xref xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="interco.netfilter.q.refdocs"/>.</para>
  </sect2>

  <sect2 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.archi.adressage">
    <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Plan d'adressage WAN</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le plan d'adressage des liaisons <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">WAN</acronym> reprend celui
  du support de travaux pratiques <link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.ppp.q/"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Topologie Hub &amp; Spoke avec le protocole PPP</citetitle></link>.</para>

  <table xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="WAN.addressing" frame="all" pgwide="1">
    <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Plan d'adressage liaisons WAN</title>
    <tgroup xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" cols="6">
      <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="1" colwidth="3*"/>
      <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="2" colwidth="1*"/>
      <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="3" colwidth="1*"/>
      <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="4" colwidth="5*"/>
      <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="5" colwidth="1*"/>
      <colspec xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" colnum="6" colwidth="3*"/>
    <thead xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">Poste routeur central</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">bus</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">N° tél.</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Adresses IP hub:spoke</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">N° tél.</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" align="left">Poste routeur d'agence</entry>
      </row>
    </thead>
    <tbody xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">alderaan</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">S0.1</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">104</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.104.1:192.168.104.2</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">105</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">bespin</entry>
      </row>
      <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">centares</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">S0.2</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">106</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.106.1:192.168.106.2</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">107</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">coruscant</entry>
      </row>
      <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">dagobah</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">S0.3</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">108</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.108.1:192.168.108.2</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">109</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">endor</entry>
      </row>
      <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">felucia</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">S0.4</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">110</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.110.1:192.168.110.2</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">111</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">geonosis</entry>
      </row>
      <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">hoth</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">S0.5</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">112</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.112.1:192.168.112.2</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">113</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">mustafar</entry>
      </row>
      <row xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">naboo</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">S0.6</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">114</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="ipaddress">192.168.114.1:192.168.114.2</systemitem></entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">115</entry>
      <entry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">tatooine</entry> 
      </row>
<!--      <row>
      <entry>tatooine</entry>
      <entry>S0.7</entry>
      <entry>116</entry>
      <entry><systemitem class='ipaddress'>192.168.116.1:192.168.116.2</systemitem></entry>
      <entry>117</entry>
      <entry>???</entry>
      </row>-->
    </tbody>
    </tgroup>
  </table>
  </sect2> 
</sect1>

<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.tools">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Les outils de filtrage réseau</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Sur un système GNU/Linux, les fonctions de filtrage réseau sont
  réparties entre les espaces mémoire noyau
  (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">kernelspace</wordasword>) et utilisateur
  (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">userspace</wordasword>).</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Que l'on utilise un noyau fourni par la distribution au le noyau
  construit à l'issue des travaux pratiques <link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.kernel.q/"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Configuration des fonctions réseau &amp; compilation du noyau Linux</citetitle></link>, les
  fonctions de filtrage réseau sont disponibles sous forme de modules que l'on
  (charge|décharge) de la mémoire système en cours d'exécution. Les outils de
  filtrage réseau du noyau Linux chargent dynamiquement ces modules en fonction
  de la syntaxe des règles de filtrage saisies.</para>

  <sect2 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.tools.iptables">
    <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Questions sur iptables</title>

  <qandaset xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" defaultlabel="number">
    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quels paquets contiennent les outils utilisateur principaux
    de manipulation des fonctions de filtrage réseau ?</phrase></para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Rechercher dans le cache du gestionnaire de paquets de la
    distribution des mots clés tels que <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</option> ou
    <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">firewall</option> à l'aide des commandes
    <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">apt-cache</command> ou <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">aptitude</command>.</para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Dans le cadre des travaux pratiques, seuls les outils élémentaires
    sont utilisés pour faciliter la compréhension des mécanismes de suivi de
    communication du système de filtrage réseau. On ne s'intéresse donc pas aux
    paquets qui fournissent des solutions de filtrage «clé en main».</para>
    </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelles sont les options de la commande
    <application xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</application> qui permettent de visualiser les règles
    de filtrage réseau actives ainsi que les compteurs
    correspondants ? Quelle option faut-il préciser pour spécifier la
    table consultée : <application xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">netfilter</application> ou
    <application xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">nat</application>.</phrase></para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Consulter les pages de manuels via
    <userinput xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><prompt xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">#</prompt> man iptables</userinput>.</para>
    </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Comment visualiser les modules chargés dynamiquement en
    fonction de l'utilisation des règles de filtrage
    réseau ?</phrase></para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Utiliser la commande qui sert à lister les modules chargés en mémoire
    avant et après avoir consulté les tables de filtrage réseau pour la
    première fois.</para>
    </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quels sont les outils de sauvegarde et de restauration des
      jeux de règles de filtrage réseau fournis avec le paquet
      <application xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</application> ?</phrase></para>

      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Consulter la liste des fichiers du paquet
      <application xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</application>.</para>
      </question>
    </qandaentry>
  </qandaset>
  </sect2>

  <sect2 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.tools.netfilter">
    <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Questions sur netfilter</title>

  <qandaset xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" defaultlabel="number">
    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Comment identifier la version du noyau utilisée et la
    disponibilité des fonctions de filtrage réseau de cette
    version ?</phrase></para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Après avoir utilisé la commande «historique» d'identification de la
    version du noyau, faire une recherche dans l'arborescence des modules de ce
    noyau avec la commande <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">find</command>. Trouver les fichiers dont
    le nom comprend la chaîne <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">netfilter</option>.</para>
    </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quels sont les objets du système de fichiers virtuel
      <filename xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="directory">/proc</filename> relatifs aux fonctions de
      filtrage réseau du noyau Linux ?</phrase></para>

      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Avec le chargement des modules en mémoire système, de nouvelles
      entrées apparaissent dans l'arborescence <filename xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="directory">/proc</filename>. Même si l'arborescence <filename xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="directory">/proc</filename> n'est pas un véritable système de
      fichiers, il est possible d'effectuer des recherches toujours à l'aide de
      la commande <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">find</command>.</para>
    </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Comment visualiser les informations de la machine d'état de
    suivi de communication ?</phrase></para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Rechercher les entrées de l'arborescence <filename xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" class="directory">/proc</filename> dont le nom comprend la chaîne
    conntrack.</para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La section <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">«7.2 Les entrées de conntrack»</citetitle> du
    <link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/iptables-tutorial/"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Tutoriel iptables</citetitle></link> décrit précisément les différents champs du suivi
    de communication.</para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le programme <application xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptstate</application> affiche les entrées
    de la table de suivi de communication sur le même mode que la commande
    <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">top</command>.</para>
    </question>
    </qandaentry>
  </qandaset>
  </sect2>
</sect1>

<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.common">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Règles de filtrage communes à toutes les configurations</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La mise en place du filtrage réseau sur les équipements doit répondre à
  deux principes.</para>
  
  <itemizedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Comme les équipements d'interconnexion mis en œuvre dans ces travaux
    pratiques délimitent des périmètres de faible dimension, on a une
    connaissance exhaustive des flux réseaux sur le système. On adopte donc la
    règle : <emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">tout trafic réseau non autorisé est
    interdit</emphasis>.</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Pour exploiter au mieux les fonctionnalités offertes par le noyau
    Linux, on s'appuie sur le suivi de communication (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">stateful
    inspection</wordasword>) pour obtenir un filtrage réseau le plus efficace
    possible. On cherche donc à suivre la règle d'or d'écriture des règles de
    filtrage qui consiste à <emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">décrire le plus précisément possible le
    premier paquet qui doit être enregistré dans la table de suivi de
    communication</emphasis>. Cette règle de description du premier paquet doit
    être placée après celle(s) qui laisse(nt) passer les flux réseau déjà
    enregistrés dans la machine d'état de suivi de communication.</para>
    </listitem>
  </itemizedlist>

  <qandaset xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" defaultlabel="number">
    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la syntaxe de la commande
    <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</command> sur la politique par défaut à appliquer sur les
    chaînes de la table <systemitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">netfilter</systemitem> pour respecter le
    premier principe de filtrage énoncé ci-dessus ?</phrase></para> 

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">De façon très classique, on consulte les pages de manuels de la
    commande <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</command> et on recherche le mot clé
    <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">policy</option>. La stratégie retenue suppose que l'on implante
    règles d'autorisation des flux réseaux valides et que tout autre trafic
    soit éliminé. La politique par défaut à appliquer sur les trois chaînes est
    donc : <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">DROP</option>.</para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La section <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">«9.3. Commandes»</citetitle> du
    <link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/iptables-tutorial/"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Tutoriel iptables</citetitle></link> donne aussi la syntaxe de configuration de
    <emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">cible par défaut</emphasis> pour les chaînes élémentaires :
    <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">INPUT</option>, <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">FORWARD</option> et
    <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">OUTPUT</option>.</para>
    </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la syntaxe de la commande
    <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</command> qui autorise le trafic réseau déjà enregistré
    dans la machine d'état de suivi de communication sur les chaînes
    <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">INPUT</option> et <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">OUTPUT</option> ?</phrase></para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La recherche de la correspondance <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">state</option> dans les
    pages de manuel de la commande <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</command> permet de
    sélectionner les états <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ESTABLISHED</option> et
    <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">RELATED</option> à appliquer sur les chaînes.</para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La section <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">«7.3. États de l'espace
    utilisateur»</citetitle> du <link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/iptables-tutorial/"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Tutoriel iptables</citetitle></link> décrit les
    correspondances entre les états et les flux réseau.</para>
    </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">À partir des règles de filtrage précédentes, est-il possible
    d'émettre ou de recevoir du trafic réseau non enregistré dans la machine
    d'état de suivi de communication ?</phrase></para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Faire des tests <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP</acronym>, <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">DNS</acronym> et
    <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">HTTP</acronym>. Conclure et justifier.</para>
    </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la syntaxe de la commande
    <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</command> qui autorise le trafic réseau depuis (chaîne
    <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">OUTPUT</option>) et vers (chaîne <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">INPUT</option>)
    l'interface de boucle locale de l'équipement ?</phrase></para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Pour que les processus locaux au système puissent communiquer entre
    eux via la pile de protocole TCP/IP, il est <emphasis xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">essentiel</emphasis>
    d'autoriser le trafic sur l'interface de boucle locale <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">lo</option>.
    La recherche de la correspondance <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">state</option> dans les pages de
    manuel de la commande <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</command> permet de sélectionner
    l'état <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">NEW</option> pour autoriser le premier paquet depuis et vers
    cette interface. Tous les autres paquets devront correspondre aux règles
    déjà écrites ci-dessus.</para>
    </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la syntaxe de la commande
    <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</command> qui autorise le trafic sortant sur l'interface
    <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">LAN</acronym> en sortie du système ?</phrase></para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Comme pour la question précédente, les processus locaux au système
    doivent pouvoir émettre du trafic via la pile de protocole TCP/IP. Il est
    donc préférable d'autoriser le trafic sortant sur l'interface
    <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">LAN</acronym>. On utilise à nouveau l'état <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">NEW</option>
    pour autoriser le premier paquet depuis l'interface. Tous les autres
    paquets devront correspondre aux communications déjà enregistrées dans les
    tables de suivi.</para>
    </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la syntaxe de la commande <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</command> qui
    autorise le trafic <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP</acronym> en entrée du système en limitant
    le nombre des nouvelles requêtes à 5 par minute ?</phrase></para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Interdire tout trafic <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP</acronym> est une très mauvaise
    idée du point de vue administration réseau. Pour autant, il est très facile
    de se prémunir contre les tentatives de saturation du trafic sur les
    interfaces en limitant le nombre de requêtes simultanées en entrée sur
    toutes les interfaces. Dans un premier temps on se contente de cette règle
    unique très simple même s'il est judicieux de valider les types et les
    codes des messages <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP</acronym>. Dans un deuxième temps, on
    distinguera les types de messages ; voir <xref xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" linkend="interco.netfilter.q.extended.icmp"/>.</para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">On peut qualifier le fonctionnement de la limitation de trafic à
    l'aide des commandes <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ping</command> et <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">hping3</command> à
    partir d'un hôte distant.</para>
    </question>
    </qandaentry>
  </qandaset>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Une fois ces règles basiques en place, on peut aborder les filtrages
  réseau spécifiques à la topologie de travaux pratiques.</para>
</sect1>

<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.client">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Règles de filtrage sur le poste routeur d'agence
  (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">spoke</wordasword>)</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Suivant le cahier des charges fixé, la première contrainte imposée au
  poste routeur d'agence est de s'assurer que le trafic entrant sur son interface
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">WAN</acronym> est bien relatif à une demande émise via cette même
  interface. Le seconde contrainte étant le routage pour le réseau local
  d'extrémité, on doit compléter le filtrage avec une traduction d'adresse
  source liée à cette même interface <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">WAN</acronym>.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Il est conseillé de travailler à partir du fichier de règles de
  filtrage établi dans la section précédente. Après chaque édition de ce
  fichier, la commande <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables-restore</command> permet d'appliquer
  le nouveau jeu de règles après avoir effacé les règles précédentes et remis
  les compteurs de paquets à zéro.</para>

  <qandaset xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la syntaxe de la commande
    <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</command> qui autorise le trafic sortant sur l'interface
    <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">WAN</acronym> ?</phrase></para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Relativement à la configuration commune présentée précédemment, il
    suffit d'ajouter une règle d'autorisation sur la chaîne
    <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">OUTPUT</acronym> tout en enregistrant le premier paquet sortant
    avec l'état <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">NEW</acronym>.</para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Avec ce jeu de règles actif, on peut lancer la séquence habituelle
    des tests <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP</acronym> et caractériser l'utilisation des règles
    en visualisant l'évolution des compteurs avec la commande
    <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables -vL</command>.</para>
    </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la syntaxe de la commande
    <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</command> qui active la traduction d'adresse source pour
    le trafic sortant sur l'interface
    <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">WAN</acronym> ?</phrase></para>

    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le but est de configurer le routeur d'agence pour qu'il ne soit
    visible de l'Internet qu'à travers l'adresse <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> délivrée
    par le routeur central (ou le fournisseur d'accès). Cette opération utilise
    la table <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">nat</option>. On ajoute dans cette table une règle de
    traduction d'adresse source dynamique liée à l'interface
    <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">WAN</acronym>. Il faut rechercher les informations sur la cible
    <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">MASQUERADE</option> dans les pages de manuels de la commande
    <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</command>.</para>
    </question>
    </qandaentry>
    
    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Ce jeu de règles est-il suffisant pour que le poste se
      comporte comme un routeur avec une fonction de traduction d'adresses
      <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> sources ?</phrase></para>

      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Cette question comprend deux parties. Il faut s'intéresser dans un
      premier temps à la fonction de routage proprement dite et consulter
      l'indicateur d'état du noyau Linux qui correspond à la capacité à
      transmettre un paquet d'une interface vers une autre. Dans un second
      temps, il faut identifier dans le système de filtrage la chaîne dédiée au
      transit des paquets.</para>
      </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la syntaxe de la commande
      <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</command> qui autorise le transfert des paquets entrant
      par l'interface <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">LAN</acronym> vers l'interface
      <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">WAN</acronym> ?</phrase></para>

      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Rechercher la syntaxe des règles correspondant à ce qui a déjà été
      vu dans la mise au point du jeu de règles communes pour les chaînes
      <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">INPUT</option> et <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">OUTPUT</option>. Il faut que tout
      trafic relatif à une demande enregistrée dans la table de suivi des
      communications soit accepté. Il faut aussi que les nouveaux paquets
      entrant par l'interface <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">LAN</acronym> soient admis et enregistré
      dans cette table.</para>
      </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la syntaxe de la commande
      <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</command> qui permet l'administration à distance du
      routeur d'agence (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Spoke</wordasword>) via son interface
      <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">WAN</acronym> en utilisant le protocole
      <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">SSH</acronym> ? Proposer une  configuration qui offre une
      protection contre les attaques de type «dictionnaire».</phrase></para>
      </question>
    </qandaentry>
  </qandaset>
</sect1>

<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.routeur">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Règles de filtrage sur le routeur central
  (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">hub</wordasword>)</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Suivant le cahier des charges fixé, le routeur central doit autoriser
  le trafic issu du poste client sur son interface <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">WAN</acronym> et le
  router sur l'interface <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">LAN</acronym>.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Tout comme dans le cas du routeur d'agence, on utilise le jeu de
  règles communes que l'on complète avec les besoins spécifiques à la
  configuration d'un routeur qui doit faire transiter le trafic d'un interface
  sur l'autre.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">À la différence du routeur d'agence, le routeur central maîtrise
  l'attribution des adresses <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym>. On peut donc inclure le
  contrôle des adresses <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> sources dans les règles de
  filtrage réseau.</para>

  <qandaset xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le jeu de règles communes est-il suffisant pour que le
      poste se comporte comme un routeur ?</phrase></para>

      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Identifier les conditions nécessaires pour que la fonction routage
      du noyau soit active et que le filtrage réseau autorise le transit de
      l'interface <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">WAN</acronym> vers l'interface
      <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">LAN</acronym>.</para>
      </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la syntaxe de la commande
      <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</command> qui autorise le transfert des paquets entrant
      par l'interface <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">WAN</acronym> vers l'interface
      <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">LAN</acronym> ?</phrase></para>
      </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Après avoir initié des communications avec les différents
      protocoles usuels (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP</acronym>, <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">UDP</acronym> et
      <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">TCP</acronym>), relever l'état des communications du routeur
      d'agence distant avec l'outil
      <application xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptsate</application></phrase>.</para>
      </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Est-il possible de visualiser à l'aide de l'analyseur
      réseau <application xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">wireshark</application> le trafic retour relatif aux
      requêtes émises par le client
      <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">WAN</acronym> ?</phrase></para>
      </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Sans protocole de routage dynamique assurant la publication
      de la route vers le réseau étendu sur l'Internet, quelle est la solution
      technique à utiliser pour que les postes clients distants puissent
      accéder aux autres réseaux ?</phrase></para>
      </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la syntaxe de la règle d'implantation de la
      traduction d'adresses <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym> source en sortie de
      l'interface <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">LAN</acronym> du routeur
      central ?</phrase></para>
      </question>
    </qandaentry>
  </qandaset>
</sect1>

<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.extended">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Règles de filtrage avec identification des protocoles</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Pour les deux configurations étudiées ci-avant, aucune distinction de
  protocole n'a été effectuée. Pour affiner le processus d'enregistrement et de
  suivi des communications réseau, il est possible de distinguer les
  caractéristiques de chacun des protocoles autorisés.</para>

  <sect2 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.extended.icmp">
    <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Protocole ICMP</title>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le protocole <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP</acronym> décrit dans le document standard
  <link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.faqs.org/rfcs/rfc792.html">
  RFC792 <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Internet Control Message Protocol</citetitle></link> est une pièce essentielle du modèle <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">TCP/IP</acronym>.
  Il est principalement utilisé pour rapporter les conditions d'erreurs sur les
  réseaux. Cependant, les caractéristiques actuelles du protocole ne
  recommandent aucun contrôle de validation sur les messages d'erreur reçus. Ce
  protocole laisse donc la porte ouverte à une grande variété d'attaques qui
  peuvent être effectuées contre <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">TCP</acronym> à l'aide de messages
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP</acronym>. Ces attaques comprennent la réinitialisation de
  connexion, la réduction du débit de sortie, les dégradations de performances.
  Toutes ces attaques peuvent être réalisées depuis des réseaux distants, sans
  la nécessité d'analyser les paquets qui correspondent à la connexion
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">TCP</acronym> attaquée.</para> 
  
  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Alors que les implications sur la sécurité du protocole
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP</acronym> sont connues depuis longtemps, tous les systèmes
  n'ont pas mis en application des contrôles de validation sur les messages
  d'erreur reçus pour réduire au minimum l'impact de ces attaques.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Au niveau du noyau Linux, les responsables du sous-système réseau ont
  décidé de ne plus traiter les messages de type 4
  <option xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">source-quench</option>.</para>

  <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">On dispose des ressources suivantes pour débuter l'étude du protocole
  <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP</acronym>.</para> 

  <itemizedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">La liste des types de messages <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP</acronym> est
    enregistrée par l'<citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Internet Assigned Numbers
    Authority</citetitle> (<acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IANA</acronym>) :
    <link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.iana.org/assignments/icmp-parameters">
   <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP parameters</citetitle></link>.</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Le <link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/iptables-tutorial/"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Tutoriel iptables</citetitle></link> contient une section complète de
    présentation des caractéristiques du protocole
    <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP</acronym>.</para>
    </listitem>
  </itemizedlist>
  </sect2>

  <sect2 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.extended.common">
    <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Règles de filtrage communes à toutes les configurations</title>

  <itemizedlist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Avec le protocole <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">TCP</acronym>, il est possible
    d'identifier les phases d'établissement, de maintien et de libération de
    connexion.</para>
    </listitem>
    <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Avec le protocole <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">UDP</acronym>, il n'y a pas grand chose à
    identifier puisque ce protocole n'est pas orienté connexion et que le
    nombre des champs de l'en-tête est très limité.</para>
    </listitem>
  </itemizedlist>

  <qandaset xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelle est la syntaxe d'appel de la commande
      <command xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">iptables</command> qui permet d'afficher la liste des messages
      <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP</acronym> et leurs types connus du système de filtrage
      réseau ?</phrase></para>
      </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelles sont les modifications à apporter sur le jeu de
      règles communes pour distinguer les messages <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP</acronym> les
      plus importants ?</phrase></para>
      </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelles sont les modifications à apporter sur le jeu de
      règles communes pour distinguer les conditions sur les connexions
      <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">TCP</acronym> ?</phrase></para>
      </question>
    </qandaentry>

    <qandaentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <question xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><phrase xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Quelles sont les modifications à apporter sur le jeu de
      règles communes pour distinguer le protocole
      <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">UDP</acronym> ?</phrase></para>
      </question>
    </qandaentry>
  </qandaset>
  </sect2>
</sect1>

<sect1 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.refdocs">
  <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Documents de référence</title>

  <sect2 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.refdocs.ietf">
    <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IETF &amp; IANA</title>

  <variablelist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.refdocs.iana.icmp-types">
      <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Types de messages ICMP</citetitle></term>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">L'<citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Internet Assigned Numbers Authority</citetitle> a
	enregistré les types de messages <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP</acronym> à la page
	<link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.iana.org/assignments/icmp-parameters">
   <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">ICMP parameters</citetitle></link>.</para>
      </listitem>
    </varlistentry>
  </variablelist>
  </sect2>

  <sect2 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.refdocs.debian">
    <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Distribution Debian GNU/Linux</title>

  <variablelist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.debian-reference.networking">
      <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Manuel de référence Debian</citetitle></term>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.debian.org/doc/manuals/debian-reference/ch05.fr.html"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Manuel de référence Debian : configuration du réseau</citetitle></link> : chapitre du manuel de
	référence <citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Debian</citetitle> consacré à la configuration
	réseau.</para>
      </listitem>
    </varlistentry>
  </variablelist>
  </sect2>

  <sect2 xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.refdocs.inetdoc">
    <title xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Site inetdoc.net</title>

  <variablelist xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.config.interface.lan">
      <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Configuration d'une interface de réseau local</citetitle></term>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/config.interface.lan/"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Configuration d'une interface de réseau local</citetitle></link> : identification du type d'interface,
      de ses caractéristiques et manipulations des paramètres. Ce support
      fournit une méthodologie de dépannage simple d'une connexion
      réseau.</para>
      </listitem>
    </varlistentry>

    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.fonctions.noyau">
      <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Fonctions réseau du noyau Linux</citetitle></term>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.kernel.q/"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Configuration des fonctions réseau &amp; compilation du noyau Linux</citetitle></link> : présentation et configuration des
      fonctions réseau du noyau LINUX</para>
      </listitem>
    </varlistentry>

    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.fonctions.noyau.tp">
      <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Configuration des fonctions réseau &amp; compilation du
      noyau LINUX</citetitle></term>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.inetdoc.net/travaux_pratiques/interco.kernel.q/"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Configuration des fonctions réseau &amp; compilation du noyau Linux</citetitle></link> : travaux pratiques sur la
      préparation d'un système routeur GNU/Linux. Compilation d'un noyau LINUX
      à partir de ses sources après avoir passé en revue ses fonctions réseau
      et sélectionné les pilotes de périphériques nécessaires.</para>
      </listitem>
    </varlistentry>

    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.refdocs.iptables-tutorial">
      <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Didacticiel sur Iptables</citetitle></term>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.inetdoc.net/guides/iptables-tutorial/"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Tutoriel iptables</citetitle></link> : guide très complet sur le
      fonctionnement du filtrage réseau avec les noyaux Linux.</para>
      </listitem>
    </varlistentry>

    <varlistentry xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:id="interco.netfilter.q.nat-howto">
      <term xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Guide Pratique du NAT</citetitle></term>
      <listitem xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
      <para xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="http://www.netfilter.org/documentation/HOWTO/fr/NAT-HOWTO.html"><citetitle xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Guide Pratique du NAT</citetitle></link> : Ce document décrit comment réaliser du
      camouflage d'adresse <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">IP</acronym>, un serveur mandataire
      transparent, de la redirection de ports ou d'autres formes de Traduction
      d'adresse réseau (<wordasword xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">Network Address Translation</wordasword> ou
      <acronym xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">NAT</acronym>) avec le noyau Linux 2.4.</para>
      </listitem>
    </varlistentry>
  </variablelist>
  </sect2>
</sect1>
</article>

